Gölcük Gölü çökel ve polen kayıtlarıyla geç holosen iklim ve vejetasyonu`nun yeniden yapılanması

Geç Holosen (bu çalışmada 1600'den günümüze olarak kullanılmıştır) iklim değişimleri, mevcut iklim değişimlerinin anlaşılması için referans olmaya uygundur. Geç Holosen`in son 1600 yılının iklim değişimleri; Karanlık Çağ Soğuk Dönemi (DACP), Orta Çağ İklim değişimi (MCA) ve Küçük Buz Çağı (LIA) iklim salınımlarının görüldüğü dönemlerden oluşmaktadır. Holosen'de gözlemlenen iklim değişimlerinin toplumsal değişimlere sebebiyet vermiş olabileceği tartışılmaktadır.. Bu iklim değişimlerine neden olan etkenlerin anlaşılması, günümüz ve gelecekteki iklim değişimlerini anlamamıza yardımcı olacaktır. Anadolu'da, Geç Holosen'e ait yüksek çözünürlüklü iyi tarihlendirilmiş çoklu kayıtlara ihtiyaç vardır. Bu nedenle, bu doktora tezi, yüksek çözünürlüklü iyi tarihlendirilmiş çökel ve polen kayıtları sunarak, Karanlık Çağ Soğuk Dönemi, Orta Çağ İklim değişimi ve Küçük Buz Çağı'nın Anadolu ve Doğu Akdeniz havzasında anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için yüksek rakımlı Gölcük Krater Gölü'nden bir piston karotu (GÖLCÜK18P01) ve iki gravite karot (GÖLCÜK18G02 ve GÖLCÜK18G09) alınmıştır. Litolojik tanımlaması, manyetik duyarlılık (bundan sonra MS olarak anılacaktır) ölçümleri ve μXRF element tarama kullanılarak karotlar analiz edilmiştir. Ek olarak μXRF elementlerinde faktör analizi uygulanmış, ardından Log(Ca/K) ve Log(Sr/Ca) parametreleri paleoiklim yorumları için seçilmiştir. Ayrıca, P01 karotu için polen ve duraylı izotop (δ13C ve δ18O) analizi yapılmıştır. 14C, 210Pb ve 137Cs tarihlendirme teknikleri kullanılarak bayesçi yöntemle yaş derinliği modeli oluşturulmuştur. Litoloji, MS, Ca/K, Sr/Ca, polen, δ13C ve δ18O çoklu vekil veriler kullanılarak bir çok yağışlı (sıcak) ve kurak (soğuk) dönemler ortaya çıkarılmıştır. Buna göre; çamur litolojisi, azalmış ağaç poleni, düşük MS, düşük (Ca/K) ve yüksek Sr/Ca gösterdiği kurak (soğuk) Karanlık Çağ Soğuk dönemini (~ AD 400-770) içermektedir. Ortaçağ İklim Değişimi (AD 900-1300) sırasında ise, yüksek-düşük-yüksek ağaç polen, genellikle kumlu litoloji, yüksek MS, yüksek-düşük-yüksek (Ca/K), düşük-yüksek-düşük Sr/Ca kaydedilmiştir. Bunlar nemli (ılık) - kurak (soğuk) - nemli (ılık) Ortaçağ viii İklim Değişimi olarak yorumlanmıştır. Ortaçağ İklim Değişimi'nin aksine, Küçük Buz Çağı'nda, düşük ağaç poleni, karışık kum-kil-çamur litolojisi, düşük MS, düşük Ca/K, yüksek duraylı izotopların (δ13C ve δ18O) sonuçlarına göre genellikle kurak (soğuk) bir dönemdir. Geç Holosen iklim olaylarının zamanlaması bölgeden bölgeye farklılık gösterse de, Gölcük Gölü kayıtları, yağışlı (sıcak) ve kurak (soğuk) dönemler açısından çoğunlukla Güneybatı Anadolu ve bazı Doğu Akdeniz kayıtlarıyla uyum göstermiştir. Gölcük Gölü'nde gözlenen Geç Holosen iklim değişimlerinin Kuzey Atlantik Salınımı (NAO) ile olası bağlantısı, güneş aktivitesi ve volkanik patlamalarla ilişkisi tartışılmıştır. Yaz sıcaklığındaki artışın (düşüşün) güneş aktivitesi ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Oort Minimum, Medieval Maksimum, Wolf Minimum, Spörer Minimum, Maunder Minimum ve Dalton Minimum gibi güneş enerjisi faaliyetlerinin tümü, Gölcük Gölü'nün çoklu vekil veri kayıtlarındaki değişimlerle örtüşmektedir. Kış (yağış) meteorolojik verisi NAO kış verileri ile ilişkilendirilmiştir. Kuzey Denizi Hazar Örüntüsü (NCP) de kısmen Geç Holosen iklim değişiklikleri ile ilişkili olabilir. Anahtar Kelimeler: Geç Holosen, Vejetasyon Değişimi, Karanlık Çağ Soğuk