Liderlik tarzları, çalışan performansı ve işten ayrılma niyeti: İki modelli ampirik bir analiz

Bu çalışmada, Özbekistan'daki organizasyonlar çerçevesinde otokratik, işlemci (transactional), demokratik ve dönüşümcü (transformational) liderlik tarzlarının çalışan performansı üzerindeki etkisi incelenmiş, ardından çalışan performansının işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Araştırma, güçlü bir teorik temele dayandığı ve güncel örgütsel kalıpları ampirik verilerle ortaya koymayı hedeflediği için nicel bir yaklaşım benimsenmiştir. Birincil veriler, kamu, bankacılık, üretim ve hizmet sektörlerinde çalışan 200 çalışana dağıtılan yapılandırılmış bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Anket yanıtları, tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi ve regresyon modellemesi kullanılarak iki ayrı model çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma kapsamındaki organizasyonlarda en yaygın olarak otokratik ve işlemci liderlik tarzlarının uygulandığı gözlemlenmiştir. Özellikle dikkat çeken bir bulgu olarak, yalnızca dönüşümcü liderliğin çalışan performansı üzerinde anlamlı ve olumlu bir etkisi olduğu belirlenmiştir; diğer liderlik tarzlarının (otokratik, işlemci ve demokratik) ise istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Ayrıca, çalışan performansı işten ayrılma niyetinin güçlü bir negatif belirleyicisi olarak ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar, Özbek organizasyonlarında otokratik ve işlemci liderliğin yaygınlığına dikkat çekerken, dönüşümcü liderliğin sağladığı faydaları da ortaya koymaktadır. Dönüşümcü liderliğin teşvik edilmesinin önemine vurgu yapan bu çalışma, performansı artırmak ve yetenekli çalışanları elde tutmak isteyen organizasyonlar için açık bir yol haritası sunmaktadır.