Linalool'ün Fusarium graminearum'daki etkilerinin hücresel gösterimi

Yüksek lisans tezi kapsamında uçucu esansiyel yağ (EY) bileşenlerinin terpen alkolü bir fitokimyasalı olan linaloolün Fusarium graminearum PH-1 referans suşu üzerine etkileri hücresel düzeyde (oksidatif stres, apoptoz süreçleri ile hücre canlılığı ve mikotoksin üretimi ile ilişkili olarak) araştırıldı. Linaloolün F. graminearum PH-1 referans suşu üzerindeki minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) 52,2 mg/L olarak bulundu. Deneylerde linalool içermeyen patates dekstroz agar (PDA) besi ortamında yetiştirilen kültürler kontrol grubu olarak ifade edildi. Linaloolün radyal üremeyi maksimum inhibe eden konsantrasyonun %25, %50 ve %75'ine karşılık gelen IC25, IC50 ve IC75 dozları sırasıyla 13,05 mg/L; 26,1 mg/L ve 37,15 mg/L olarak hesaplandı. Bu dozların radyal büyüme oranını azalttığı, azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,0001) belirlendi. Linaloolün hücre canlılığı üzerine etkisi WST-1 testi ile belirlendi. IC25, IC50 ve IC75 dozları canlı hücre sayısını kontrole göre sırasıyla %33,09; %76,44 ve %86,03 oranında azalttı (p<0,0001). Linaloolün lipid peroksidasyonu üzerine etkisi TBARS testi ile incelendi. Lipid peroksidasyonun IC25, IC50 ve IC75 dozlarında kontrol grubuna göre sırasıyla %64,68; %145,16 ve %392,47 oranında arttığı belirlendi (p<0,0001). Linaloolün IC25, IC50 ve IC75 dozlarının hücre içi oksidasyonu kontrol grubuna göre sırasıyla %467, %1477 ve %3523 oranında arttığı spektrofotometrik yöntemle ortaya kondu (p<0,0001). Linalool dozundaki artışa bağlı olarak peroksidaz (POD) enzim aktivitesinde IC25 için %83,6; IC50 için %213,7 ve IC75 için %407,7 artış olduğu gösterildi. Katalaz (KAT) enzim aktivite değer artışları sırasıyla %180 (IC25), %409 (IC50) ve %1180 (IC75) olarak hesaplandı. Süperoksit dismutaz (SOD) aktivite artışları da %847 (IC25), %1840 (IC50) ve %2340 (IC75) olarak belirlendi (p<0,0001). SOD aktivitesindeki şiddetli artışın, linaloolün oksidatif stresi arttırmasına bağlı olarak hücre içindeki H2O2 konsantrasyonunu arttırmasından kaynaklandığı düşünüldü. POD ve KAT aktitivetisinin SOD'a göre düşük olması ve KAT aktivitesinin IC75'teki artışı ise POD'un H2O2 açısından doyma noktasına ulaştığını düşündürdü. Işık mikroskobu incelemesinde, linaloolle muamele edilmiş PH-1 referans suşunda hücresel düzeyde farklılıklar izlendi. Linalool konsantrasyon artışı deney gruplarının hücre ve organellerinde kontrole göre şişmeye, miselyum yapısında kalınlaşmaya neden oldu. Ek olarak klamidospor-benzeri yapı oluşumları gözlendi. Stres etkisi spor oluşumunu baskıladı. Linalool tarafından tetiklenenen oksidatif stres ve apoptotik etkiler sırasıyla 2′,7′-diklorodihidrofloresein diasetat (H2DCF-DA) boyaması ve akridin turuncusu/etidyum bromür (At/EtBr) ikili boyaması kullanılarak floresan mikroskobunda hücresel düzeyde görüntülendi. Linalool konsantrasyonu artışına bağlı olarak oksidatif stresteki artış H2DCF-DA boyaması sonucu artan yeşil ışık şiddeti ile ortaya kondu. Ayrıca, linaloolün neden olduğu deoksinivalenol (DON) mikotoksini üretim miktarı üzerindeki etkisi ince tabaka kromatografisi (ing., thin layer chromatography-TLC) ile gösterildi. DON mikotoksininin incelendiği 0,28 Rf değerinde spot gözlemlenmedi. Yüksek lisans tezi kapsamında, aromatik bitki türlerinde çiçek aromasına sahip ve doğal olarak bulunan, monoterpen bir EY bileşeni olan linalool fitokimyasalının çok düşük konsantrasyonda fungal büyümeyi inhibe ettiği F. graminearum PH-1 referans suşu üzerinde gösterildi. Linaloolün hücrelerde oksidatif strese bağlı olarak meydana getirdiği etkiler gerçek zamanlı olarak incelenerek hidrofobik yapıdaki EY'ların patojenik mantar türleri ile mücadelede güçlü bir antifungal ajan olarak kullanılma potansiyelini ortaya kondu.