Lise düzeyindeki öğrencilerin müzik kültürleri üzerine biraraştırma; Tunceli ili merkez ilçesi örneğinde

Bu tez kapsamında, Tunceli ilindeki lise öğrencilerinin müzik kültürlerini anlamak ve analiz etmek amacıyla, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Tunceli merkez ilçedeki beş farklı okulda 9., 10., 11., ve 12. sınıftan 507 öğrenci ile bir anket çalışması gerçekleştirmiştir. Bu okullar Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Tunceli Anadolu Lisesi, Tunceli Türk Telekom Fen Lisesi, Spor Lisesi ve Tunceli Güzel Sanatlar Lisesi'dir. Bu anket kapsamında öğrencilere cinsiyetleri, anne ve baba meslekleri, ailelerinin gelir düzeyleri, Tuncelili olup olmadıkları, dinledikleri müzik türleri, dinledikleri müzik türlerini ne sıklıkla dinledikleri, müzik etkinliklerine katılma sıklıkları, ailelerinin müzik tercihlerindeki etkisi, arkadaşlarının ve sosyal medyanın müzik tercihleri üzerindeki etkisi, müzik dinlerken kullandıkları araçlar, müziği dinleme dilleri, Tunceli yöresine ait deyişleri dinleme sıklıkları, çaldıkları enstrümanlar ve ailelerinde bağlama çalan olup olmadığı ile ilgili sorular sorulmuştur. Böylece, öğrencilerin müzik kültürlerine dair geniş bir fotoğraf elde edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada veri toplamak için nicel temelli yapılandırılmış bir anket kullanılmıştır. Daha sonra bu anket ile elde edilen öğrencilere ait veriler SPSS veri analiz programı kullanılarak Ki-Kare, frekans analizi, çapraz tablolar ve karşılaştırmalı değerlendirmeler gibi araçlarla analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin hayatlarının önemli bir parçasının müzik olduğunu göstermektedir. Müzik türü tercihleri üzerine yapılan değerlendirme sonucuna göre en çok ilgi duyulan üç müzik türü rap, pop ve yabancı pop müziği olmuştur. Buna karşılık, klasik Batı müziği ve Türk sanat müziğine yönelik belirgin bir ilgi eksikliği söz konusudur. Halk müziği ve özellikle Tunceli'ye özgü yöresel müzikler yine de hatırı sayılır bir hayran kitlesine sahip görünmektedir. Bu durumun da gösterdiği gibi, yerel kültürel unsurlar gençlerin müzik kültüründe önemli bir rol oynamaya devam etmektedir. Öğrencilerin Zazaca ve Kürtçe müziğe olan ilgisi de araştırmanın bir diğer ilginç bulgusudur. Çalışmada ayrıca Kürtçe, Zazaca ve Türkçe müzik dinleme sıklığı ile Tunceli yöresine ait deyişlerin dinleme sıklığı arasında oldukça anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Tunceli'nin çok dilli yapısı ile öğrencilerin Alevi deyişlerini dinlemeleri arasında güçlü bir bağlantının olması kültürel mirasın öğrenciler arasında müzik aracılığıyla nesiller boyunca aktarıldığını göstermektedir. Ayrıca öğrencilerin çoğunun müziği; akıllı telefonlar, tablet ya da bilgisayarlarını kullanarak büyük ölçüde dijital platformlar aracılığıyla dinlediği belirlenmiştir. Radyo gibi daha geleneksel yöntemlerle dinleyenlerin sayısı çok azdır. Bir diğer önemli bulgu da öğrencilerin müzik seçimlerinin aile, arkadaşlar ya da müzik dersleri tarafından değil, en çok sosyal medya tarafından şekillendirildiğidir. Öğrenciler ayrıca hem sınıf içi hem de sınıf dışı müzik etkinliklerine çok az ilgi göstermektedir. Bu durum, öğrencilerin bu etkinliklere pek ilgi duymadıklarını veya bu etkinliklerin içeriklerinin öğrencilerin müzik tercihlerine pek uymadığı sonucunu göstermektedir. Buna ek bu durum öğrencilerin müzikle kurduğu ilişkinin büyük ölçüde bireysel olduğunu göstermektedir. Tunceli özelinde bu konuda yapılan ilk çalışma olan tezimiz sonuç olarak Tunceli'deki lise öğrencilerinin müzik kültürünün hem evrensel popüler eğilimlerden hem de yerel, dilsel ve inançsal faktörlerden beslendiğini göstermektedir. Kültürel açıdan bakıldığında, müziğin gençlerin kendilerini ifade etmelerine, başkalarıyla bağlantı kurmalarına ve kültürlerini aktarmalarına yardımcı olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar müziğin gençlerin yaşamları üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olması için, müzik politikalarının hem yerel hem de küresel müzik kültürlerini içerecek şekilde yeniden düşünülmesi gerektiğini göstermektedir.