Lise öğrencilerinde sosyal dışlanma ve sporda prososyal-antisosyal davranış durumlarının dijital oyun bağımlılığı ile ilişkisi

Dijital oyun bağımlılığı, ergenlerde sosyal dışlanma ve spor ortamındaki davranış eğilimlerini etkileyerek sosyal uyum ve psikolojik gelişim üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırma, lise öğrencilerinde sosyal dışlanma ile sporda prososyal ve antisosyal davranışların dijital oyun bağımlılığı ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, katılımcıların cinsiyet, sınıf düzeyi, aktif spor yapma, genel başarı durumu, anne ve baba eğitim seviyesi, aile gelir düzeyi ve sigara kullanımı gibi demografik değişkenler dikkate alınmıştır. İlişkisel tarama yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmada, "Ergenler İçin Ostrasizm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği," "Sporda Prososyal ve Antisosyal Davranış Ölçeği" ve "Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmaya, 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde Elâzığ ilinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Çubuk Bey Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören 189 erkek ve 133 kadın olmak üzere toplam 322 gönüllü öğrenci katılmıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistiği ile iki ve ikiden fazla grupların karşılaştırılmasında sırasıyla t-Testi ve One Way ANOVA testleri SPSS 25.0 paket programı aracılığı ile yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların anne baba eğitim ve aile gelir düzeyi değişkenlerine göre sosyal dışlanma sporda prososyal-antisosyal davranışlar ve dijital oyun bağımlılığı alt boyutlarında anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmazken (p>0.05) cinsiyet, sınıf, genel başarı düzeyi aktif spor yapma ve sigara kullanma değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Elde edilen bulgular doğrultusunda, genç bireylerin sosyal uyumlarını desteklemek ve dijital oyun bağımlılığı ile ilişkili olumsuz davranışları azaltmak amacıyla; okullarda düzenli spor etkinliklerinin teşvik edilmesi, dijital medya okuryazarlığı eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve sosyal beceri gelişimini hedefleyen programların uygulanması önerilmektedir.