Lise öğrencilerinin etik değerlerinin 21. Yüzyıl becerileri ile ilişkisi

Bu çalışma, lise öğrencilerinin etik değerleri ile 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada dürüstlük, saygı, barış-huzur ve sorumluluk gibi dört temel etik değer üzerine odaklanılmıştır. Bu değerler, gerçekleştirilen ihtiyaç analizi aşamasında öğretmenler, öğrenciler ve veliler tarafından en çok önem verilen etik değerler arasından seçilmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak Bartın, Karabük ve Zonguldak illerindeki resmî ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 1456 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde veriler, araştırmacının geliştirdiği ölçekler ve Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği kullanılarak çevrimiçi yöntemlerle toplanmıştır. Ölçeklerin geliştirilmesi sürecinde alanyazın taraması yapılarak bir madde havuzu oluşturulmuş ve 21 uzmanın görüşü alınarak kapsam geçerliliği sağlanmıştır. Ölçekler beş dereceli Likert formatında hazırlanmıştır. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarında test-tekrar test ve eş değer ölçek yöntemlerinden yararlanılmıştır. Dürüstlük ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (DEDÖ), 17 maddelik olup bireysel dürüstlük, toplumsal dürüstlük ve davranışlarda tutarlılık alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.857 olarak tespit edilmiştir. Saygı ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (SAYEDÖ), 21 maddelik olup farklılıklara saygı, çevreye ve insanlara saygı, onaylama ve takdir, saygı eksikliği alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.882 olarak belirlenmiştir. Barış ve Huzur ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (BHEDÖ), 21 maddelik olup toplumsal barış, şiddet ve zorbalığa karşıtlık, ön yargı ve iletişim sorunları alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.886 olarak tespit edilmiştir. Sorumluluk ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (SOREDÖ) ise 6 maddelik olup sorumlulukların farkındalığı ve sorumluluk ihmali alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.778 olarak belirlenmiştir. Veriler, SPSS 27 ile R istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Etik değerler ile 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ve moderatör analizi kullanılarak incelenmiştir. YEM analiz sonuçları, öğrencilerin genel olarak etik değerler ve 21. yüzyıl becerileri açısından üst düzeyde olduklarını göstermektedir. Öğrenciler; dürüstlük, saygı, barış ve huzur ile sorumluluk gibi etik değerlerde yüksek puanlar almıştır. Ayrıca etik değerlerin, 21. yüzyıl becerilerini anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Bu da etik değerlerin bu becerilerin geliştirilmesinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Demografik değişkenlerin (cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi ve aile gelir düzeyi) etik değerler ve 21. yüzyıl becerileri üzerinde etkili olduğu moderatör analizi ile belirlenmiştir. Sonuç olarak, etik değerler ve 21. yüzyıl becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu ortaya konulmuştur. Eğitimcilerin ve politika yapıcıların, etik değerlerin 21. yüzyıl becerileri ile entegrasyonunu teşvik eden programlar geliştirmeleri önerilmektedir. Ayrıca demografik değişkenlerin etkisini azaltmak için özel eğitim programlarının ve destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.