Lise öğrencilerinin kinestetik zekalarının beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutumları üzerine etkisi

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin kinestetik zeka düzeyleri ile beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek ve çeşitli bireysel ile çevresel değişkenlerin bu ilişki üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Bayburt ilinde öğrenim gören 709 lise öğrencisi üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu, Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği (BESİTÖ) ve Bedensel/Kinestetik Zeka Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 25.0 programında tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin hem kinestetik zeka hem de beden eğitimi ve spora yönelik tutum puanlarının genel olarak orta ve üzeri seviyede olduğunu göstermiştir. Cinsiyet değişkenine göre erkek öğrencilerin hem tutum hem kinestetik zeka düzeylerinin kız öğrencilere kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Sınıf düzeyi değişkeni sadece tutum puanlarında anlamlı farklılık göstermiş; 12. sınıf öğrencilerinin daha yüksek tutuma sahip olduğu tespit edilmiştir. Genel sağlık durumu ve fiziksel aktivite düzeyi arttıkça hem tutum hem de kinestetik zeka puanlarının yükseldiği belirlenmiştir. Ailesi spor yapan, düzenli fiziksel aktiviteye katılan ve beden eğitimi dersini seven öğrencilerin her iki ölçekte de daha yüksek puanlara sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Buna karşın BKİ ile tutum ve kinestetik zeka arasında herhangi bir ilişki saptanmamıştır. Araştırmanın en temel sonucunu, kinestetik zeka ile beden eğitimi ve spora yönelik tutum arasındaki pozitif ve anlamlı ilişki oluşturmaktadır. Kinestetik zeka düzeyi yükseldikçe öğrencilerin derse karşı duyuşsal, davranışsal ve genel tutum düzeylerinin arttığı belirlenmiştir. Bu bulgu, Gardner'ın Çoklu Zeka Kuramı'ndaki hareket temelli öğrenme yaklaşımı ile uyumludur. Sonuç olarak araştırma, öğrencilerin sporla erken yaşta tanıştırılmasının, aile desteğinin, öğretmen yönlendirmesinin ve okul ortamında hareket temelli etkinliklere yer verilmesinin hem kinestetik zekayı hem de derse yönelik olumlu tutumu geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Kinestetik zeka, beden eğitimi ve spor, tutum.