Lise öğrencilerinin matematik kaygısı ve bilişsel esnekliklerinin incelenmesi

Öğrencilerin, eğitim öğretim hayatlarında birçok dersin önemi vardır fakat matematik dersi öğrencilerin geleceklerini şekillendirmede kritik bir öneme sahiptir. Bu nedenle, matematik dersine yönelik yaşanan kaygılar, öğrencilerin akademik başarılarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu çalışmada öğrencilerin matematik başarılarını olumsuz yönde etkileyen faktörler olan matematik kaygısı ve bilişsel esneklik arasındaki ilişki çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Bu araştırmanın temel amacı, lise öğrencilerinin matematik kaygısı ile bilişsel esneklikleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu yapıların; cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı ve matematik başarısı gibi değişkenler açısından nasıl farklılaştığını ortaya koymaktır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, araştırma tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kırşehir İli merkezinde bulunan; toplam mevcutları 1642 olan beş tane Anadolu İmam Hatip Lisesi, toplam mevcutları 3977 olan yedi tane Anadolu Lisesi, toplam mevcutları 2323 olan beş tane Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve mevcudu 417 olan bir tane Fen Lisesi olmak üzere toplam on sekiz lise ve bu liselerde öğrenim gören toplam 8359 öğrenci oluşturmaktadır. Bu liseler arasından basit seçkisiz örnekleme yoluyla belirlenecek 500 dolaylarında lise öğrencisi bu araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma sürecinde veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Bilişsel Esneklik Ölçeği "ve "Matematik Kaygı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından toplanmıştır. Araştırma kapsamında verileri analiz etmede betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma), demografik özelliklere göre fark için ilişkisiz örneklemler t testi, ilişkisiz ölçümler için tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA), ilişki için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda araştırma sonuçları ortaya konulmuştur. Ayrıca yapılan basit regresyon testine göre, lise öğrencilerinin bilişsel esnekliklerinin matematik kaygılarını orta düzeyde ve anlamlı bir şekilde yordadığını göstermiştir (R = .451, R² = .203, p < .01). Bilişsel esneklik, matematik kaygısındaki toplam varyansın yaklaşık %20'sini açıklamaktadır. Regresyon analizi sonucunda elde edilen matematiksel modele göre (Matematik Kaygısı = 158.301 - 1.403 Bilişsel Esneklik), öğrencilerin bilişsel esneklik düzeyleri arttıkça matematik kaygılarının azaldığı görülmektedir. Bu bulgular doğrultusunda, matematik öğretim programlarının, öğrencilerin bilişsel esnekliğini geliştirecek (çoklu çözüm yolları, hata analizi vb.) etkinliklerle zenginleştirilmesi ve bu ilişkinin nedensel yönünü test etmek için gelecekte deneysel çalışmaların yapılması önerilmektedir.