Lise öğrencilerinin öfke ifade tarzları ve psikolojik ihtiyaçları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinde öfke ifade tarzları ve temel psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişkiyi incelemek ve ortaya koymaktır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kırıkkale ilinde, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı liselerde öğrenim gören 536 öğrenciden (241 kız, 295 erkek) oluşmuştur. Örneklem seçimi sürecinde basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği– Lise Formu" ve "Öfke İfade Tarz Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma değişkenlerinin cinsiyete göre farklılaşmasını tespit etmek amacıyla parametrik testlerden İlişkisiz Örneklemler İçin t Test, sınıf seviyesine, okul türüne ve sosyoekonomik düzeye göre farklılaşmasını tespit etmek amacıyla parametrik testlerden Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA sürecinde kullanılacak çoklu karşılaştırma testlerini belirlemek ve varyans homojenliği varsayımını tespit etmek için Levene Testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri tespit etmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi (r) kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki etkileşimleri test etmek ve araştırma modellerini incelemek için Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda kontrol altına alınmış öfke düzeyinin cinsiyete göre farklılaştığı; kontrol altına alınmış öfke, dışa vurulan öfke ve içte tutulan öfke düzeyinin sosyoekonomik düzeye göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Kızların yeterlilik ve özerklik ihtiyacı düzeyinin erkeklerden yüksek olduğu, ilişki ihtiyacı düzeyinin ise cinsiyete göre farklılaşmadığı görülmüştür. İlişki ihtiyacı ve özerklik ihtiyacı düzeyinin okul türüne göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Yeterlilik, özerklik, ilişki ihtiyacı düzeyinin sosyoekonomik düzeye göre farklılaştığı görülmüştür. Araştırma kapsamında özerklik ihtiyacı değişkeninin kontrol altına alınmış öfke düzeyini yordadığı, yeterlilik ihtiyacı değişkeninin dışa vurulan öfke düzeyini yordadığı, ilişki ihtiyacı değişkeninin içte tutulan öfke düzeyini yordadığı tespit edilmiştir.