Makroekonomik faktörlerin döviz kuru üzerindeki belirleyici etkileri: Seçilmiş ülke örnekleri ile ekonometrik analiz

Döviz kuru, uzun süredir ekonomilerde ilgiyle incelenen ve birçok araştırmaya konu olan bir değişkendir. Döviz kurunun diğer makroekonomik değişkenlerle arasındaki ilişkinin bilinmesi ekonominin sağlıklı ve istikrarlı bir şekilde ilerlemesi ve olası bir kriz halinde politika yapıcıların bu ilişkileri göz önüne alarak politikaları buna göre ayarlamaları açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, döviz kurları ile faiz oranı, enflasyon oranı, gelir ve para arzı gibi bazı makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkiyi teorik ve ampirik olarak incelemek ve bu ilişkileri Satın Alma Gücü Paritesi, Faiz Oranı Paritesi ve Parasalcı Yaklaşım çerçevesinde değerlendirmektedir. Ocak 2003-Aralık 2023 dönemini kapsayan çalışmada, söz konusu dönemde dünya enflasyon ortalaması üzerinde enflasyona sahip altı gelişmekte olan (Brezilya, Meksika, Güney Afrika, Türkiye, Macaristan ve Romanya) ülke incelenmiştir. Analizler sonucunda hem uzun hem de kısa dönemde faiz oranı, enflasyon oranı ve para arzının döviz kuru üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçtan hareketle, döviz kuru değişikliklerin açıklanmasında Satın Alma Gücü Paritesi ve Parasalcı Yaklaşım geçerli iken, Faiz Oranı Paritesi Yaklaşımının geçerli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte gelirdeki değişmeler ne uzun dönemde ne de kısa dönemde döviz kurunu etkilememektedir. Bu sonuçlardan hareketle, döviz kuru değişikliklerinin açıklanmasında Satın Alma Gücü Paritesi ve Parasalcı Yaklaşım geçerli iken, Faiz Oranı Paritesi Yaklaşımının geçerli olmadığı yorumu yapılabilmektedir.