Malatya merkez ilçede yaşayan 0-5 yaş arası çocuklarda aşılanma oranları ve etkileyen faktörler

BÖLÜM VIIMALATYA MERKEZ LÇEDE YAŞAYAN 0-5 YAŞ ARASIÇOCUKLARDA AŞI ORANLARIVEETK LEYEN FAKTÖRLERÖZETAmaç: Malatya merkez ilçede yaşayan 0-5 yaş arası çocuklarda aşı oranlarını,annelerin aşı ve aşılama hizmetleri hakkındaki bilgi ve tutumlarını ve ilişkili faktörlerisaptamaktır.Materyal ve Metod: Bu araştırma kesitsel tipte bir araştırmadır. Otuz kümeörnekleme yöntemi ile Malatya merkez ilçedeki sağlık ocaklarına bağlı otuz sağlık evi bölgesisistematik örneklemeyle seçilmiş ve her bir kümeden 20 çocuk alınarak araştırmaya 600çocuk dahil edilmiştir. Veriler annelere yüz yüze anket uygulanarak toplanmış ve analizleriiçin SPSS 9.0 programı kullanılmıştır. Analizlerde, ki-kare, Kruskall-Wallis, Mann-WhitneyU ve lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.Bulgular: Araştırma kapsamına giren çocukların %46.0'ı kız, %54.0'ı erkektir.Çocukların %90'ını kentsel alanda yaşamaktadır. Çocukların yaş ortalaması 1.76±0.05 yıldır.Annelerin %15.3' ü ilkokulu bitirmemiş, %32.2'si Türkçe haricinde bir dil konuşmaktadır.Türkçe haricinde dil bilen anneler daha az olmak üzere annelerin %8.8'inin hemen her güngazete okudukları gözlenmiştir (P<0.05). Annelerin %71.8'i sağlık personelinden aşılarhakkında bilgi almıştır. Sağlık personelinden bilgi alan annelerin daha çok kentsel alandayaşayan, eğitim düzeyi yüksek, Türkçe haricinde dil konuşmayan anneler olduğu saptanmıştır(P<0.05). Annelerin %90.0'ı aşıların gerekli olduğuna inanmaktadır ve kentsel alandayaşayan, eğitim düzeyi yüksek olan, sağlık personelinden aşılar hakkında bilgi alan annelerinaşıların gerekliliğine daha çok inandıkları saptanmıştır (P<0.05). Annelerin eğitim düzeyiarttıkça aşı bilgi düzeyleri de artmaktadır (P<0.05). Aşı bilgi puan ortalaması yerleşim yeri,başka dil konuşabilme, gelir getiren bir işte çalışma ve gazete okuma sıklığı ile ilişkilibulunmuştur (P<0.05). Lojistik regresyon analizinde aşı bilgi puan ortalamalarının annenineğitim düzeyinin ortaokul ve üzerinde olması (OR=5.05), annenin her gün gazete okuması(OR=2.48) ve annenin halen gelir getiren bir işte çalışması (OR=3.87) ile primer olarakilişkili olduğu saptanmıştır.12-23 aylık çocukların, %67.7'sinin aşı kartı olduğu ve %94.9'unun tam aşılıolduğu belirlenmiştir. DBT, polio, hepatit B aşılarının tam yapıldığı BCG ve kızamıkaşılarında eksiklik olduğu görülmüştür. Anneler, BCG aşısının yapılmama nedenini ?Aşıyerinin uzak olması? olarak bildirmişlerdir. Çocukların tam aşılı olma durumları tek yönlüanalizlerde annenin eğitim düzeyi yerleşim yeri, sağlık personelinden bilgi alma durumu, bilgipuanı ve dil bilme durumları ile ilişkili bulunmuştur (P<0.05). 24-71 yaş grubunda tam aşılıçocuk oranı %90.8 olarak saptanmıştır. Bu yaş grubundaki eksik aşılama nedeni olarak BCGiçin ?aşı yerinin uzak olması?, diğer aşılar için ?aşının gerekliliğinden habersiz olma?bildirilmiştir. Bu yaş grubunda, tek yönlü analizlerde yerleşim yeri, eğitim durumu, sağlıkpersonelinden bilgi almış olma, bilgi düzeyinin yüksek olması tam aşılı olmayla ilişkilifaktörler olarak saptanmıştır (P<0.05). Lojistik regresyon analizi sonucunda yine kentselalanda yaşamak (OR=7.7) ve aşılarla ilgili sağlık personelinden bilgi almış olmak (OR=2.6)tam aşılı olmada primer etkili değişkenler olarak saptanmıştır.Sonuç: Malatya merkez ilçede yaşayan 0-5 yaş grubu çocuklarda aşı oranlarıTürkiye genelinden yüksek bulunmuştur. Öte yandan annelerin aşıyla ilgili bilgi düzeylerinindüşük olduğu saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Aşılama oranları, Genişletilmiş Bağışıklama Programı,çocuklar, annenin bilgi düzeyi