Malatya şeker fabrikasında bir enerji verimliliği analizi

Enerjiye olan ihtiyacın sürekli arttığı buna karşılık kaynakların gittikçe azaldığı dünyada, bütün enerji kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılması büyük önem taşımaktadır. Özellikle sanayi sektöründe ana girdi kaynağını oluşturan enerjinin verimli kullanılması, uluslar arası ticarette rekabet ortamının arttığı günümüzde maliyetleri düşürerek büyük avantaj sağlamaktadır. Türkiye kullandığı toplam enerjinin %70'inden fazlasını ithal yoluyla karşılamaktadır. Türkiye'de sanayi enerji yoğun bir yapı arz etmektedir. Demir-çelik, demir-çelik dışında metal ana sanayi, taş ve toprağa dayalı sanayi, çimento sanayi, kağıt ve kağıt ürünleri sanayi, gıda sanayi enerji yoğun sanayiler arasında yer almaktadır. Sanayi tesislerinde yüksek verimli motor kullanımı, basınçlı hava sistemlerindeki kaçakların önlenmesi, yakma havasının ısıtılması, kirletilmiş akışkandan ısı geri kazanımı, sıcak ve soğuk yüzeylerin izolasyonu, boşta çalışma süresinin azaltılması, tesislerde elektrik güç faktörünün düzeltilmesi gibi pek çok tedbir ile enerji tasarrufu sağlanabilir. Bu tasarruf yöntemleri uygulanmazsa ülkemizdeki enerji tüketimi her geçen yıl artacaktır. Bu tez çalışmasında, sanayi sektörünün dallarından biri olan gıda sanayinde şeker sektöründe enerji verimliliği çalışmalarından bahsedilmiştir. Model fabrika bir kamu kuruluşudur. Ortalama 430 ton/gün kristal şeker üretimi yapılmaktadır. Fabrikada enerji kaynağı olarak doğalgaz ve fueloil kullanılmaktadır. Fabrikada 4 adet su borulu buhar kazanı bulunmaktadır. Bu kazanlar hem fueloil hem de doğalgaz ile çalışabilmektedir. Fabrikada bir diğer enerji kaynağı olarak da elektrik enerjisi kullanılmaktadır. Fabrikada ısı enerjisi ve elektrik enerjisi ile ilgili enerji tasarruf odakları olmak üzere iki ana başlık altında incelemeler yapılmıştır. İlk önce mevcut durum tespit edilmiştir. Buradan yola çıkarak fabrikada ön etüd çalışmaları gerçekleştirilmiş, ne gibi iyileştirmeler yapılabileceği üzerinde durulmuş ve maliyet analizleri yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında, kristal şeker üretimi yapan endüstriyel işletmede, üretimin çeşitli aşamalarında kullanılan enerji tasarruf potansiyeli yüksek olan elektrik motorları ve buhar kazanları üzerinde detaylı olarak incelemeler yapılmıştır. Malatya Şeker Fabrikasının muhtelif noktalarında meydana gelen ısı kayıplarının belirlenebilmesi için yüzey sıcaklıkları ölçülmüştür. Elektrik motorlarının performanslarının belirlenmesi amacıyla ölçümler yapılmıştır. İşletmede üretime direkt olarak etkisi olan bu ünitelere özgü yapılan ölçümler ve diğer veriler kullanılarak tasarruf miktarları belirlenmiştir. Bunların yanı sıra, transformatör sistemi ve elektrik tarifesi de incelenerek tasarruf potansiyeline sahip olanlar belirtilmiştir.