Manevi zekânın yaşamın anlamı ve yaşam doyumunun yordayıcısı olarak incelenmesi

Bu tezin amacı manevi zekâyı yaşamın anlamı ve yaşam doyumunun yordayıcısı olarak incelemektir. Araştırmada öğrencilerin yaş, cinsiyetleri, Sosyo-ekonomik düzeyleri, anne-baba tutumları hakkında bilgi toplamak amacıyla Demografik Bilgi Formu, manevi zekâ düzeyini ölçmek amacıyla Amram ve Dryer (2008) tarafından geliştirilen ve ön geçerliği doğrulanan ve Türkçeye uyarlaması Söylemez, A., B. ve Koç tarafından yapılan 'Birleştirilmiş Manevi Zekâ Ölçeği' uzun formu, yaşamın anlam düzeyini belirlemek amacıyla Steger, Fraizer, Oishi ve Kaler (2006) tarafından geliştirilen ve Türkçe 'ye uyarlama çalışması Akın ve Taş (2011) tarafından yapılan Yaşamın Anlamı Ölçeği, bireylerin evrensel anlamda yaşamdan aldıkları tatminiyeti değerlendirmek amacıyla Diener, E., Emmons, R.A., Larsen, R.J. ve Griffin, S. (1985) tarafından geliştirilen ve ilk Türkçe'ye uyarlama çalışması Aysan (2001) tarafından yapılan ve daha sonra Şenol-Durak, E., Durak, M. ve Gençöz, T. (2010) tarafından da uyarlaması yapılan Yaşam Doyumu Ölçekleri kullanılmıştır. Birleştirilmiş Manevi Zekâ Ölçeğinin yapı geçerliği için ölçeğin orijinal formunda bulunan yapının doğrulanması amacıyla doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Elde edilen uyum indeksi değerleri (x²= 724.94, sd= 199, RMSEA= .084, CFI= .94, IFI= .94, NFI= .92) birleştirilmiş manevi zekâ modelinin iyi uyum verdiğini göstermiştir. Bu sonuçlara dayanarak Birleştirilmiş Manevi Zekâ Ölçeğinin Türkçe uyarlama çalışması psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimler alanlarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir. Araştırmanın örneklemi 2015-2016 Eğitim- Öğretim yılında Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Boğaziçi Üniversitesi ve Bülent Ecevit Üniversitesi'nde okuyan öğrenciler ile lisans mezunu İstanbul ve Kocaeli'de yaşayan toplam 388 yetişkinden oluşmaktadır. Veriler bilgisayar ortamında ve SPSS 20 istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın verilerini analiz etmek için tanımlayıcı istatistikler, demografik bilgilere göre manevi zekanın farklılaşıp farklışamadığını tespit etmek için tek yönlü t testi analizi, manevi zeka ile yaşamın anlamı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki ve etkiyi incelemek için de korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda manevi zekâ ile alt boyutları (bilinç, anlam, nezaket, hakikat ve aşkınlık) arasında pozitif bir ilişki olduğu görülmüştür. En yüksek pozitif korelasyon değeri manevi zekâ ile aşkınlık alt boyutu arasındadır (. 933). Manevi zekâ ile yaşamın anlamı ve yaşam doyumu arasında sırasıyla .365 ve .219 değerinde pozitif anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonucunda da manevi zekânın yaşamın anlamı üzerindeki etkisi 0.133 ve manevi zekânın yaşam doyumu üzerindeki etkisi de 0.048 olduğu görülmüştür. Araştırmanın bulguları yorumlanmış ve tartışılmış; Psikolojik Danışmanlık ve Eğitimde Psikolojik Hizmetler alanındaki manevi zekâ ve yakın alanlardaki konularda çalışma yapacak araştırmacılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Maneviyat, Manevi Zekâ, Geçerlik ve Güvenirlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi