Manzûme-i Kıssa-i Yûsuf (İnceleme-metin-dizin)

Klasik Türk edebiyatı sahasında önemli bir yere sahip olan mesnevî nazım şekli, şairlerin rağbet ettiği, şairlik hünerlerini gösterebildiği metinlerdir. Modern edebiyattaki roman ve hikâyenin klasik Türk şiirindeki karşılığı olan mesnevîler, genellikle uzun soluklu metinler olmuştur. Eski Türk edebiyatında muhtelif konularda yazılan mesnevîler içerisinde "aşk temalı mesnevîler" şairlere edebî hünerlerini daha fazla gösterebilme imkânı sunmuştur. "Yûsuf ve Züleyhâ" mesnevîsi de içerdiği beşerî, dinî ve edebî unsurlar sebebi ile çok sevilmiş, klasik Türk edebiyatında 13.yy.dan 19.yy. a kadar bu mesnevinin birçok örneği verilmiştir. Bu çalışmada Manzûme-i Kıssa-i Yûsuf adlı eserin inceleme, çevriyazılı metin ve dizin çalışması yapılmıştır. Milli Kütüphanede 06 Hk 5024 numarası ile kayıtlı olan ve 220 varaktan oluşan eserin yazılış tarihi ve müellifi hakkında eserde ve kütüphane kaydında herhangi bir bilgi yoktur. Metin okumaları sırasında eserin müellifinin "Hızır Şeyyâd" olduğu tespit edilmiştir. Eski Anadolu Türkçesinin dil ve imla özelliklerini taşıyan eser, muhteva bakımından Sule Fakih'in, Şeyyâd Hamza'nın ve Erzurumlu Darîr'in "Yûsuf ve Züleyhâ" mesnevîleri ile benzerlik gösterse de eserin beyit sayısı daha fazladır. Çalışmamız giriş ile beraber üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde mesnevînin tanımı, ortaya çıkışı, genel özellikleri ve Türk edebiyatındaki gelişimi ile ilgili bilgiler verildikten sonra Yûsuf ve Züleyhâ mesnevîsinin dünya edebiyatındaki ilk örnekleri, kaynakları, muhtevası ve Türk edebiyatındaki varlığı ele alınmıştır. Eserin adı, nüsha tavsifi, nazım şekli, vezni, muhteva ve dil özellikleri ile ilgili bilgilerin verildiği ilk bölümde eserin incelemesi yapılmıştır. İkinci bölümde Manzûme-i Kıssa-i Yûsuf adlı eserin çevriyazısı verilmiştir. Çalışma, metinde geçen özel isimlerin sıralandığı "Dizin" den sonra gelen sonuç ve kaynakça bölümleri ile sona ermektedir.