Markanın internet alan adı olarak kullanılması

nternetin icadı ve hızla özel kullanıma yayılması, tacirler açısından da interneti önemli bir hale getirmiştir. İlk dönemlerde mal ve hizmet sunan büyük teşebbüsler faaliyetlerini, mallarını ve hizmetlerini tanıtmak amacıyla internet siteleri kurmuşlardır. Devam eden dönemlerde mal ve hizmet satışı internet siteleri üzerinden gerçekleştirilmeye başlanmış, elektronik ticaret portalları kurulmuştur. Günümüzde ise internet siteleri üzerinden mal ve hizmet satışı ciddi bir piyasa payına sahiptir. İngilizcede DNS olarak kısaltılan İnternet Alan Adı Sistemi sayesinde internet sitelerinin adlandırılmasında sayısal IP adreslerinin yerine sözcüklerin kullanılması, internet alan adlarının önemini daha da artırmıştır. Zira teşebbüsler, kendi markalarını alan adı olarak tescil etmek için yarış içine girmişlerdir. Bu yarışın sebebi, internet alan adlarında cari olan ilk gelen alır prensibidir. Bu prensibe göre bir ifade ya da sözcük, bir üst düzey alan adı altında (.com, .net vs.) yalnızca bir kişi tarafından alan adı olarak tescil edilebilir, aynı sözcüğün eklerle başka bir alan adına dönüştürülmesi mümkündür. Ancak bu ifade ya da sözcüğün tek başına kullanılmasının özel bir önemi olduğu açıktır. Dolayısıyla özellikle büyük teşebbüsler fiziki piyasada olduğu gibi internet ortamında da markalarıyla anılmak ve tanınmak için hızlı davranıp, markalarını alan adı olarak tescil ettirmek zorunda kalmıştır. Kötü niyetli kişiler de alan adı korsanlığı olarak adlandırılan bir takım hukuka aykırı eylemlerle herhangi bir meşru bağlantısı ve hakkı olmamasına rağmen üçüncü kişilerin markalarını alan adı olarak tescil ettirmiştir. Bu tip eylemler Türk marka mevzuatında marka ihlali olarak kabul edilmiştir. Hatta bazı durumlarda kötü niyet mevcut olmasa dahi markanın aynı veya benzerinin alan adı olarak tescil edilmesi marka hakkı ihlaline sebep olabilmektedir. İnternet alan adlarının hem bir tanıtım ve faaliyet alanı, hem de ayırt edici işaret olması onu çifte anlamda değerli ve önemli kılmıştır. İnternet alan adlarının bu değeri ve önemi, onu hukuki açıdan da korunmaya değer kılmıştır. Hem internet sitelerini hem de internet siteleri vasıtasıyla gerçekleştirilen faaliyetlerden etkilenen kişileri korumak için çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Hukukumuzda gerek mülga 556 s. KHK'da gerekse 6769 sayılı Kanunu'nda internet alan adları vasıtasıyla gerçekleştirilen marka ihlallerini engellemek adına çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Bununla birlikte, 6769 sayılı Kanun'un büyük ölçüde iktibas edildiği mehaz AB Tüzüğü'nde ve Alman Marka Kanunu'nda markanın internet alan adı olarak kullanılması özelinde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. 6769 sayılı Kanun düzenlemesine göre, meşru bir neden olmaksızın markanın aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde kullanılması halinde marka hakkı sahibinin bu kullanımı engelleme hakkı bulunmaktadır. Marka hakkı sahibinin bu kullanımı engelleyebilmesi için asli şart, meşru bağlantı olmaksızın ve ticari etki yaratacak şekilde kullanımdır. Dolayısıyla ilk etapta ticari etkinin tespit edilmesi gerekmektedir. Ticari etki tespit edildikten sonra tanınmış markalar hariç olmak üzere, mal ve hizmetlerin de aynı ya da benzer olması gerekmektedir. Zira kullanımı engelleme hakkı bakımından kanun koyucu 6769 sayılı Kanun'un 7/2'nci maddesine atıf yapmıştır; bu madde bakımından -tanınmış markalar hariç olmak üzere- markanın üçüncü kişi tarafından kullanıldığı mal veya hizmetlerin incelenmesi ve tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerle aynı ya da benzer olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. İşte bu mal ve hizmetlerin aynı ya da benzer olup olmadığı, kural olarak web site içeriğine bakılarak tespit edilebilecektir. Nitekim gerek yasal düzenlemenin lafzından gerekse doktrindeki görüşlerden bu sonuca ulaşılabilmektedir. Ancak bazı durumlarda internet site içeriğinin incelenmesine gerek kalmayabilir. Çalışmamızda markanın alan adı olarak kullanılması suretiyle vuku bulabilecek olan hak ihlalleri çerçevesinde internet site içeriğinin önemi ile internet sitesinin içeriğinin hangi durumlarda incelenip incelenmeyeceği ve ticari etki kavramları doktrin görüşleri ve ulusal- uluslararası mahkeme kararları da mümkün olduğunca dikkate alınarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: İnternet Alan Adı, Ticari Etki, Marka, İnternet Sitesi.