Marul fidelerinde bazı genlerin ifadelerindeki değişimler, biyokimyasal ve fizyolojik parametreler üzerine UV-B ve hümik asidin etkisinin belirlenmesi

Bu çalışmada bir büyüme düzenleyicisi olan hümik asit (HA) ön uygulamasının ultraviyole B (UV-B) stresine maruz bırakılan marul (Lactuca sativa L.) fidelerinde fenilpropanoid yolunda görev alan bazı genlerin [fenilalanin amonyak liyaz (PAL) ve γ-tokofrol metiltransferaz (γ-TMT)] ifadelerindeki değişimler ile bazı biyokimyasal ve fizyolojik parametreler üzerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, 30 günlük marul fidelerine 10 mg/kg (HA I), 20 mg/kg (HA II), 30 mg/kg (HA III) HA çözeltisi verilmiş, uygulamadan 30 gün sonra fideler 3.3 Wm-2 UV-B radyasyonuna 12 saat maruz bırakılmış, hasat edilen marul yapraklarında moleküler, biyokimyasal ve fizyolojik değişimler incelenmiştir. UV-B uygulaması kontrol şartlarına göre malondialdehit (MDA), hidrojen peroksit (H2O2) ve süperoksit radikali (O2.-) miktarını, bazı antioksidan enzimlerin aktivitelerini [süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT) ve askorbat peroksidaz (APX)], askorbik asit, tokoferol, toplam fenolik madde, toplam flavonoid miktarını ve antioksidan kapasiteyi artırmıştır. Buna ilaveten, klorojenik asit, kikorik asit, kafeik asit gibi fenolik bileşiklerin konsantrasyonları da UV-B uygulaması ile artmıştır. Yalnız UV-B uygulaması ile mukayese edildiğinde farklı konsantrasyonlarda HA uygulandıktan sonra UV-B stresine maruz bırakılan fidelerde PAL ve γ-TMT gen ifadesi, antioksidan enzimlerin aktiviteleri, askorbik asit, tokoferol, toplam fenolik madde, toplam flavonoid miktarı ve antioksidan kapasite önemli ölçüde artmış (P <0.05), MDA, H2O2 ve O2.- miktarı önemli oranda azalmıştır (P <0.05). Sonuç olarak hümik asitin enzimatik ve enzimatik olmayan antioksidan maddelerin birikimini artırmak yoluyla marul fidelerinde UV-B radyasyonunun sebep olduğu oksidatif hasarı azalttığı ve UV-B radyasyonunun yıkıcı etkilerine karşı bitkiyi koruduğu belirlenmiştir.