Mastitisli Anadolu mandaları ve süt ineklerinden Candida türlerinin izolasyonu, moleküler tiplendirilmesi, virülens faktörleri ve antifungal dirençliliklerinin araştırılması

Bu Tezde, mastitisli Anadolu mandaları ve süt ineklerinden Candida türlerinin izolasyonu, moleküler düzeyde tiplendirilmesi, Candida albicans olarak identifiye edilen izolatlarda aglutinin-benzeri sekans (ALS1), salgısal aspartil proteinaz (SAP1) ve fosfolipaz enzimi (PLB1) virülens genlerinin varlığının araştırılması ve Candida izolatlarının antifungal duyarlılık/dirençlilik profillerinin belirlenmesi amaçlandı. Çalışmada, Afyonkarahisar ili'nde ve ilçelerinde bulunan 301 Anadolu mandasına ait 1188 meme lobu ve 332 sağmal ineğe ait 1321 meme lobu süt örneği kullanıldı. Örneklerden Candida türlerinin fenotipik izolasyonunu takiben, şüpheli izolatlara ilk kez bu çalışmada tasarlanan cins-spesifik ITS primerleri kullanılarak PZR uygulandı. PZR ile Candida olarak belirlenen izolatlar, tek yön Sanger sekans analizi ile identifiye edildi. Anadolu mandası izolatlarının %79,59'u Pichia kudriavzevii (Candida krusei, n=74), %11,82'si Kluyveromyces marxianus (Candida kefyr, n=11), %4,3'ü Suhomyces xylopsoci (Candida xylopsoci, n=4), %2,15'i Candida albicans (n=2), %1,07'si Candida glabrata (n=1) ve %1,07'si Candida rugosa (n=1) olarak tiplendirildi. Süt ineklerinden izole edilen türlerin ise %54,54'ü P. kudriavzevii (C. krusei, n=54), %39,4'ü K. marxianus (C. kefyr, n=39), %4,04'ü C. xylopsoci (n=4), %1,01'i Candida parapsilosis (n=1) ve %1,01'i C. rugosa (n=1) olarak identifiye edilirken, süt ineklerinden C. albicans identifiye edilemedi. Çalışmada, hem mandalar hem de süt ineklerinden en yüksek oranda izole edilen türler P. kudriavzevii (C. krusei) ve K. marxianus (C. kefyr) olarak belirlendi. Çalışmada, Anadolu mandalarından izole edilen iki C. albicans'ta ALS1, SAP1 ve PLB1 genlerinin varlığı PZR ile araştırıldı. Türlerden ikisinin de SAP1 genini taşıdığı belirlenirken, türlerde ALS1 ve PLB1 genleri bulunamadı. Bu Tezde, Anadolu mandaları ve süt ineklerinden izole edilen Candida türlerinin antifungal dirençlilikleri disk difüzyon yöntemi kullanılarak araştırıldı. Anadolu mandalarından izole edilen türlerin tamamı flusitozine dirençli iken, türlerde ii itrakonazol (%98,9; n=92), amfoterisin B (%88,2; n=82), kaspofungin (%86; n=80) ve flukonazole (%83,9; n=78) karşı da yüksek direnç oranları elde edildi. Süt ineklerinden izole edilen 99 türün tamamı itrakonazol ve flusitozine dirençli iken, türlerin 96'sında (%97) amfoterisin B'ye, 75'inde (%75,8) kaspofungine ve 63'ünde flukonazole (%63,6) karşı direnç belirlendi. Manda izolatlarının %90,3'ü vorikonazole ve ketokonazole duyarlıyken, inek izolatlarının %97'si ketokonazole ve %92'si vorikonazole duyarlı bulundu. Sonuç olarak bu tez çalışmasında, örneklenen hayvanlarda mayalara bağlı mastitis etiyolojisinde non-albicans Candida türlerinin daha yaygın olduğu gösterildi. Candida türlerine karşı mastitis tedavi planlarının belirlenmesinde ve hastalığın etkili bir şekilde kontrol edilmesinde antifungal duyarlılık testlerinin önemli bir yol gösterici olabileceği düşünüldü. Ayrıca, bu tez, Türkiye'de Anadolu mandalarından izole edilen Candida türlerinin moleküler yöntemlerle tiplendirildiği ve manda orijinli C. albicans izolatlarında SAP1 virülens geni varlığının gösterildiği ilk araştırmadır. Tez sonucunda elde edilen bulguların, daha sonra konu ile ilgili yapılacak araştırmalar için önemli epidemiyolojik veri kaynağı olabileceği düşünülmektedir.