Designing a participatory learning environment to foster mathematics teacher agency: From dilemmas to collective action

Günümüzde matematik eğitimi reformları, öğretmenlerden öğrencilerin iddialı ve adil öğrenmelerine duyarlı öğretim pratikleri geliştirmelerini talep etmekte; bu da öğretmenleri öğrenmenin etkin öznesi olarak konumlandıran mesleki gelişim (MG) modellerine ihtiyaç doğurmaktadır. Çalışma, öğretmenlerin mesleki öğrenmelerinde aktörlük geliştirmelerini destekleyen bir öğrenme ortamı tasarlayarak yanıt vermektedir. Katılımcı Matematik Öğretmeni Öğrenme Ortamı (PMTLE), tasarım araştırması yöntemiyle geliştirilmiş ve Türkiye'de bir MG organizasyonuna bağlı hizmet içi matematik öğretmenleriyle uygulanmıştır. Biçimlendirici müdahale ve sosyokültürel kuram perspektifinden aktörlük kavramsallaştırmalarına dayanarak geliştirilen PMTLE, öğretmenlerin ortak sorunları tanımlayıp analiz etmelerini ve özgün mesleki öğrenme etkinlikleri tasarlamalarını desteklemiştir. Nitel veri analizi, öğretmen aktörlüğünün oluşumunu incelemek ve tasarım unsurlarının süreci nasıl destekleyip engellediğini anlamak için Vasilyuk'un yaşantılama kuramı ile Bateson'un Öğrenme III kuramını kullanmıştır. Analiz, öğretmenlerin bireysel düzeyde içsel çatışmalarını açığa çıkardığını, MG ihtiyaçlarına dair bakış açılarını genişlettiğini, kolektif etkinliklere kişisel anlamlar yükleyip katılım için eğilim geliştirdiğini göstermiştir. Kolektif düzeyde ise sorunlarının ardındaki sistemsel çelişkileri tanımlayarak özgün mesleki öğrenme etkinlikleri tasarlayıp uygulamışlardır. Katılımcı temelli yansıtma ve duyarlı kolaylaştırıcılık öğretmenlerin etkin katılımını sağlamıştır. Çalışma, öğretmen aktörlüğünü teşvik eden, kuramsal ve ampirik destekli katılımcı bir MG modeli önermekte ve ilkeler sunmaktadır.