Matthew Lipman'da çocukların düşünsel gelişiminde felsefenin kritik rolü

Bu çalışmada Matthew Lipman bağlamında çocukların düşünsel gelişiminde felsefenin kritik rolü incelenmiştir. Lipman'ın üniversitede karşılaştığı öğrencilerin akıl yürütme becerilerinin zayıf olduğunu fark etmesi ve bu sorunun kaynağının çocukluk dönemine değin geriye gittiğine ve felsefi düşünüş eksikliğinden kaynaklandığına inanması, yeni bir anlayışın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ona göre yetişkinlerin düşünsel yetilerini yeterince kullanamamaları, erken yaşlarda verilen felsefe eğitimi ile giderilebilir. Ancak eğitim sisteminde çocukların felsefe eğitimi ile çok geç tanıştığı görülmektedir. Bu durum felsefe eğitiminin amacına ulaşmasında sorunlar yaratmaktadır. Lipman, sorunun çözümü için çocukluk döneminin önemli olduğunu belirterek, erken yaşlarda çocuklarla felsefe yapmak gerektiğini dile getirmektedir. Erken yaşta felsefe eğitimi almayan bireyler, eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede ve karmaşık sorunlara yönelik analitik tutumlarını güçlendirmede zorluk çekmektedirler. O, bu sorunlardan hareketle Çocuklar İçin Felsefe programını oluşturmuş ve oluşturduğu programı bizzat uygulamıştır. Program sayesinde küçük çocuklar felsefe ile tanışmış ve program sonunda çocuklarda birtakım değişiklikler meydana gelmiştir. Lipman, çocukların eleştirel, sorgulayıcı, özenli ve çok yönlü düşünmelerinin yanı sıra hem iletişim becerilerinde hem de etik tutumlarında birtakım gelişmeler olduğunu gözlemlemiştir. Lipman'ın yaptığı araştırmalar neticesinde çocuğun doğuştan sahip olduğu merak duygusunun ve yaratıcılık özelliğinin felsefe yardımıyla daha bilinçli ve kalıcı hale geldiği gözlemlenmiştir. Çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimlerini destekleyen ve eleştirel düşünme becerilerini geliştiren felsefe eğitimi, sınıf ortamını sorgulama topluluğuna dönüştürmüştür. Bilginin pasif bir şekilde ezberlendiği geleneksel eğitimden, öğrencilerin aktif katılım sağladığı, eleştirel düşünmenin ve sorgulamanın teşvik edildiği çağdaş eğitime geçilmiştir. Bu yüzden Lipman'a göre, bilinçli, analitik ve eleştirel düşünen toplumları oluşturmak için eğitim sistemine erken yaşlardan itibaren felsefe dersinin konulması gerekmektedir. İşte bu çalışmada, doküman analizi yöntemi kullanılarak, Lipman'ın başyapıtı olarak kabul edilen "Philosophy in the Classroom" adlı eseri başta olmak üzere pek çok çalışması incelenmiş ve çocuklar için geliştirdiği felsefe tasarımı ortaya konmuştur.