Mavisel yener'in "Dolunay Dedektifleri" roman serisindeki söylem işaretleyicileri üzerine bir inceleme

Dil becerileri, anne karnından başlayarak bireyin hayatı boyunca edindiği ve geliştirdiği temel becerilerdir. Bu becerilerinin gelişiminde belirli etkenler önemli rol oynamaktadır. Bu etkenlerin temelinde şüphesiz ki tecrübe yatmaktadır. Dil becerilerinin yaparak yaşayarak çeşitli ortamlarda çeşitli formlarda yazılı ve sözlü olarak sunulması, bireyin dil edinimine yönelik tecrübesini artıracak ve bireyi dile aşina hâle getirecektir. Birey, zihninde anlamlandırdığı dünyayı dil becerileri ile dış dünyaya aktaracaktır. Bu süreç içerisinde sadece sözlü dili değil, anlatma becerisinin temel oluşturduğu yazılı dili de etkin kullanacaktır. Çevresinde kullanılan sözlü dilin yanı sıra yazılı dilin kullanımını da örnek alarak sözlü ve yazılı ifade gücünü geliştirecektir. Bireylerin dil ile aktarmak istediği içerikler birden fazla tümce hâlinde ifade edilmektedir. Bu tümceler belli bir bütünlük içerisinde sunulmaktadır. Bu çalışmamızda bu bütünlüğün sağlanması dinleyenin/okuyanın içeriği iyi bir şekilde anlayabilmesi için tümcelerdeki bilgi ve görüşlerin birbirine bağlanması, bağlamla ilgisinin kurdurulması için önem arz eden söylem işaretleyicileri incelenecektir. Nitekim Türkçe Öğretim Programında dört temel beceri içerisinde "geçiş ve bağlantı unsurlarına" dikkat edilmesine yönelik kazanımlar bulunması da çalışmanın ana hatlarını ve önemini belirtir niteliktedir. Bu süreç içerisinde edebî eserlerin sunduğu tecrübe zenginliğinden yararlanılmıştır. Eserlerde, farklı yapılarda şekillendirilmiş tümceler yanında, birbiriyle ilişkili tümcelerin bir bütünlük içerisinde verilmesi okuyucunun daha sonraki anlatımlarında yönlendirici olduğu bilgisi, çalışmada dikkate alınarak işlenmiştir. Bu yönlendirmenin, tümcelerin anlam bütünlüğü içerisinde yapılanması çalışma içerisinde somut örnekler ile açıklanmıştır. Somutlaştırma kapsamında çalışmaya çocuk edebiyatı alanında değerli ve yetkin çalışmalar vermiş, günümüzde Türkçe dersi kapsamında çok okutulan Mavisel Yener'in Dolunay Dedektifleri serisi incelenmiştir. Tümceler arasında anlamsal ilişkiler kurulmasını sağlayan söylem işaretleyicileri merkezinde, yazılı eserlerin dil gelişimindeki durumu ile ilgili tespitlerde zengin bir örneklem oluşturmuştur. Türk dilinin, sezgisel bir ahenk ile kullanımının ötesinde dil bilimsel olarak işlevleri somutlaştırılarak açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Söylem işaretleyicileri, dil edinimi, yazılı dil, geçiş ve bağlantı ifadeleri, Mavisel Yenerler.