MEB tarafından hazırlanan matematik örnek senaryoları ile öğretmenlerin uyguladığı matematik yazılı sınav sorularının karşılaştırılması

Bu araştırmada, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayımlanan matematik örnek senaryo soruları ile ortaokul matematik öğretmenleri tarafından hazırlanan yazılı sınav soruları, Mathematical Assessment Task Hierarchy (MATH) Taksonomisi çerçevesinde analiz edilerek karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmıştır. Araştırmanın amacı, sınav sorularının hangi bilişsel düzeyleri hedeflediğini ortaya koymak ve öğretmenlerin uygulamaları ile merkezi ölçme politikaları arasındaki uyumu incelemektir. Araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmış, 2023–2025 eğitim öğretim yıllarına ait toplam 536 soru (201 örnek senaryo ve 335 öğretmen yazılısı) analiz birimi olarak ele alınmıştır. Veriler, üç uzman tarafından kodlanmış ve MATH Taksonomisi'nin sekiz kategorisine göre sınıflandırılmıştır. Kodlayıcılar arası görüş birliği %90 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, her iki sınav türünde de soruların büyük oranda A3 – Rutin İşlemlerin Kullanımı kategorisinde yoğunlaştığını göstermiştir. Öğretmen yazılılarında bu oran %49,25 iken MEB senaryolarında %39,3 olarak belirlenmiştir. Üst düzey düşünme becerilerini ölçen C düzeyi sorular, özellikle C3 – Değerlendirme kategorisinde hiç yer almamıştır. MEB senaryolarının, öğretmen yazılılarına kıyasla B2 – Yeni Durumlara Uyarlama ve C2 – Çıkarım ve Karşılaştırmalar gibi orta ve üst düzey kategorilere daha dengeli dağılım gösterdiği saptanmıştır. Bu bulgular, öğretmenlerin genellikle işlem odaklı soru yapısına yöneldiğini, öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerinin değerlendirilmesinde yetersiz kaldıklarını ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin MATH taksonomisine göre farklı bilişsel düzeylerde soru geliştirme konusunda desteklenmesi ve merkezi içeriklerin bu anlamda örnekleyici şekilde kullanılması önerilmektedir.