Mehmed Ali Aynî (1869-1945)

Mehmed Ali Aynî, II. Abdülhamid, II. Meşrutiyet ve Cumhuriyetin ilk yılları gibi üç önemli döneme şahit olmuştur. Cumhuriyetten önce devletin önemli kademelerinde bulunmuş bir devlet adamı iken Cumhuriyetten sonra kendisini ilme ve sınırlı da olsa ticarete vermiş önemli bir sima olarak bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Mekteb-i Mülkiyeden mezun olan Mehmed Ali Aynî, devlet kademelerinde görev almaya başlayarak Dedeağaç Mekteb-i İdadisi Müdürlüğünden Trabzon Valiliğine kadar süren bir süreçten emekli olduktan sonra İstanbul Üniversitesi hocalığı ile ilmî sahada da kendisini göstermiştir. Tüm bu süreç Mehmed Ali Aynî'nin kişiliği, ilmi, doğruluğu ve adaleti gibi meziyetleri ile Giritli Sırrı Paşa gibi birçok kişinin dikkatini çekmiştir. Tezimiz giriş ve dört ana bölümden oluşmaktadır. Girişte biyografi yazıcılığından, Osmanlı Devleti'nin XX. yüzyıl taşra teşkilatı ve valilik kurumundan, Osmanlı bürokratik sisteminde yükselme konularından bahsedilmiştir. Birinci bölümde Mehmed Ali Aynî'nin aile, eğitim hayatı ve ilk memuriyetleri ele alınmıştır. Tezin ana kısmını oluşturan ikinci ve üçüncü bölümde ise idari görevleri, son bölümde ise Aynî'nin ailesi, son maarif görevleri, ticari faaliyetleri, vefatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mehmed Ali Aynî, Vali, II. Abdülhamid Dönemi, Cumhuriyet Dönemi, Mutasarrıflık, Maarif Müdürlüğü, Darülfünun