Melez ürünlerin ülke orijini boyutlarının tüketici değerlendirmelerine etkileri

Uluslararasılaşmanın getirdiği artan ürün çeşitliliği ve rekabet nedeniyle işletmelerin, pazarlama kararlarında tüketici istek ve beklentilerini temel almaları gerekmektedir. Kompleks bir yapıya sahip olan tüketici davranışları; psikolojik, sosyo-kültürel, demografik ve ekonomik pek çok faktörden etkilenmektedir. Uluslararası ticaretin artması ile birlikte bu faktörlere ek olarak ürün ülke orijini de tüketici satın alma kararlarında önemli bir faktör haline gelmiştir. Ülke orijini ürünlerin; üretildiği, markanın ait olduğu, montajlandığı ve tasarlandığı ülkeler ile ilgili tüketicilerin zihninde oluşan olumlu veya olumsuz çağrışımların bütünüdür. Literatürde ülke imajının tüketici satın alma kararları üzerinde etkili olduğu konusunda birçok araştırma bulunmaktadır. Bununla birlikte ülkelerin uyguladığı bazı politikalar, üretim maliyetleri, ulaşım koşulları, zaman vb. birtakım sebeplerden dolayı bir ürünün marka orijini, üretim ve/veya tasarım orijini ile aynı olmayabilir. Marka orijini ile tasarım ve/veya üretim orijini farklı olan bu ürünler melez (hibrit) ürünler olarak anılmaktadır. Literatürde ülke orijinlerinin tüketici satın alma kararına etkisini ayrı ayrı ele alan pek çok araştırma bulunsa da hibrit ürünlere ilişkin çalışma oldukça sınırlıdır. Bu nedenle bu araştırmada; hibrit ürünleri oluşturan marka, üretim ve tasarım orijinlerinin hem ana etkilerinin hem de ortaklaşa etkilerinin tüketici değerlendirmelerini hangi yönde etkilediği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda Uşak Üniversitesi öğrencilerinden kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenen toplam 400 öğrenciye yüz yüze anket uygulanarak araştırma verileri elde edilmiştir. Araştırma amacı doğrultusunda cep telefonu ve otomobil ürün kategorisi olarak seçilerek 4 farklı senaryo oluşturulmuştur. Senaryolarda marka orijini, üretim orijini ve tasarım orijini için de Almanya, İtalya ve Macaristan seçilmiştir. Tekrarlı Ölçüm ANOVA kullanılarak gerçekleştirilen veri analizi sonucunda cep telefonu ve otomobil için; marka, üretim ve tasarım faktörlerinin ana etkileri ile cep telefonu için marka-üretim ve marka-tasarım ortaklaşa etkilerin anlamlı olduğu görülmüştür. Buna karşılık otomobil için marka-tasarım ortaklaşa etkisi anlamlı iken marka-üretim ortaklaşa etkisi anlamlı bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Tüketici tercihleri, Ülke orijini, Melez ürünler, Tekrarlı ölçüm ANOVA