Merkez bankası bağımsızlığı ve mali disiplin: Enflasyon hedeflemesi yapan ülkelerde kurumsal kalite ve demokrasi çerçevesinde Panel GMM analizi

Merkez bankası bağımsızlığı (MBB), ekonomik istikrar ve mali disiplinin sağlanmasında kritik bir araç olarak görülmektedir. Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi uygulayan 29 ülke için panel veriler kullanarak Sistem GMM yöntemiyle MBB'nin mali disiplin üzerindeki etkisini, kurumsal kalite ve demokrasi düzeyleri bağlamında incelemektedir. MBB'yi ölçmek amacıyla literatürde yaygın kullanılan iki endeks, Grilli, Masciandaro ve Tabellini (GMT) ile Cukierman, Webb ve Neyapti (CWN) endeksleri kullanılmıştır. Bulgular, MBB'nin tek başına mali disiplin üzerinde anlamlı bir katkı sağlamadığını; hatta düşük kurumsal kalite veya zayıf demokrasi koşullarında olumsuz etkiler doğurabildiğini göstermektedir. Ancak kurumsal kalite göstergeleri (hukukun üstünlüğü, yolsuzluğun kontrolü, hükümet etkinliği vb.) ve demokrasi seviyesi ile etkileşimler dikkate alındığında, MBB'nin mali disipline katkısının pozitife dönüştüğü ve istatistiksel olarak anlamlı hale geldiği bulunmuştur. Marjinal etkiler analizi bu bulguları desteklemekte ve görselleştirmektedir. Kurumsal kalite düşükken MBB'nin etkisi zayıf veya olumsuzken, kalite arttıkça mali disipline katkı güçlenmektedir. Benzer şekilde, demokrasi düzeyi düşük olduğunda bağımsızlığın etkisi sınırlı iken, Combined Polity Score'un yaklaşık 6.5 ve üzerindeki değerlerinde MBB'nin etkisi anlamlı hale gelmektedir. Sonuçlar, MBB'nin etkinliğinin yalnızca hukuki düzenlemelerle değil, güçlü kurumsal reformlar ve demokratik denetim mekanizmalarıyla birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıktığını vurgulamaktadır. Bu çerçevede, politika yapıcılar için merkez bankası bağımsızlığını kurumsal kalite ve demokrasi ile eşgüdümlü biçimde güçlendirmenin mali disiplin açısından kritik önemde olduğu görülmektedir.