Merkeziyetsiz finans uygulamaları ve merge sonrası kripto varlıkların elektrik tüketimi, karbondioksit emisyonu, fiyat ilişkisi: seçilmiş coin ve tokenler üzerine bir uygulama

Dijitalleşmenin etkisiyle teknolojik gelişmelerin kendini gösterdiği bir alan olan merkeziyetsiz finans günden güne insan hayatında yer edinmekte ve uygulamalarının sunduğu avantajlar ile oldukça ilgi çekmektedir. Bununla birlikte son yıllarda kripto varlık kullanımına yönelimde görülen artış; kolaylık, şeffaflık, hız gibi birçok avantaj sunan ve kazanç vaat eden bu yeni teknolojinin çevresel açıdan etkilerini ve potansiyel risk sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Bu durumdan hareketle bu çalışmada öncelikle merkeziyetsiz finans ve uygulamaları tanıtılarak kripto varlıkların çevresel etkilerini araştırmak amacıyla Ethereum'un İş Kanıtı protokolündeki yüksek enerji tüketimi sorununu ortadan kaldırmak üzere Hisse Kanıtı protokolüne geçişini temsil eden merge uygulaması sonrası elektrik tüketimi, CO2 emisyonu ve fiyat değişkenleri arasındaki ilişki ekonometrik testlerle analiz edilmiştir. Çalışmada 22.09.2021 ve 09.09.2023 dönemleri arası günlük verilerden oluşan ve merge öncesi ve sonrası olarak ayrı ayrı incelenen zaman serilerinin nedensellik ilişkisini incelemek üzere Fourier Granger ve Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testleri; eşbütünleşme ilişkisini analiz etmek üzere ise Fourier ARDL Sınır Testi ve Fourier ADL Eşbütünleşme Testi kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Bitcoin'de nedensellik ve eşbütünleşme ilişkisinin merge öncesi ve sonrası dönemlerin her ikisinde de çıkmış olması İş Kanıtı mekanizmasını kullanmasıyla, Ethereum'da merge sonrası nedensellik ve eşbütünleşme ilişkisinin olmaması, merge sonrası değişkenler arasındaki ilişkinin Hisse Kanıtı mekanizmasıyla birlikte ortadan kalkmasıyla açıklanabilirken; token tarafında analiz sonuçlarındaki farklılıkların, her varlığın yatırımcı algısal farklılığı olmasından kaynaklı olabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte Ethereum tarafında merge sonrası dönemde değişkenler arasında nedensellik ve eşbütünleşme ilişkisinin görülmemesinin; Hisse Kanıtı protokolünün etkili olması ve bunun daha az enerji tüketimi ile çevre dostu bir kripto varlığın mümkün olduğunun göstergesi olduğu; bu sebeple merkeziyetsiz ekosistemin yoğun enerji tüketimini ortadan kaldıran alternatif yöntemlerle yüksek enerji tüketimi problemini giderebileceği şeklinde yorumlanabilir.