Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Saruhan Sancağı'nda gayrimüslimler

Manisa günümüze kadar pek çok araştırmacının ilgisini çekmiş tarihi birmerkezdir. Manisa'nın Osmanlı döneminde sahip olduğu tarihi konumu, arşivkaynaklarının ve şer'iye sicillerinin zenginliği bu ilginin sebeplerindendir.Bu çalışma Saruhan Sancağı Manisa Merkez kazasında Meşrutiyet'tenCumhuriyet'e gayrimüslimlerin nüfus, yerleşme, sosyal hayat, gündelik hayat veeğitimleri ile gayrimüslim varlığını incelemektedir.Manisa insanlık tarihi boyunca birçok medeniyete beşiklik yapmıştır. Hitit,Frigya, Pers, Roma, Bizans, Anadolu Selçukluları ve Osmanlılar.Osmanlı Devleti, bünyesinde yer alan gayrimüslimleri, yönetim ve haklarıbakımından Millet sistemi içerisinde değerlendirmiştir. Saruhan Sancağı'nda yaşayangayrimüslimler de bu sistem içinde yerini almıştır.İlk olarak 16.yy.'da Yahudilerin gelmesiyle birlikte Manisa'da gayrimüslim bircemaat yapısı oluşmaya başlamış, daha sonra 17. ve 18. yy.lardan itibaren Ermeni veRumların da gelmesiyle farklı cemaatler bir arada yaşamaya başlamıştır.Araştırmamızda Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Manisa'da ki gayrimüslimlerinnüfusu, ekonomik ve sosyal yapısı, dini yapısı, eğitim durumu, cemaatler arası ilişkileriincelenerek döneme ışık tutulmaya çalışılmıştır.Genellikle rahat bir hayat süren gayrimüslimler Osmanlı Devleti'nin 1. DünyaSavaşı'nı kaybetmesi ve Batı Anadolu'nun Yunanlılar tarafından işgalinden sonrayüzyıllardır birlikte yaşadıkları Müslüman Türklerle çatışmaya girmişlerdir.