Metabolik sendrom, trigliserit-glukoz indeksi ve evde sağlıklı beslenme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: Metabolik sendrom, insülin direnci, dislipidemi, obezite ve hipertansiyon gibi birbiriyle ilişkili metabolik bozuklukların bir arada bulunduğu, kardiyovasküler hastalıklar ve tip 2 diyabetes mellitus gelişimi açısından yüksek risk oluşturan önemli bir klinik tablodur. İnsülin direnci, metabolik sendromun temel patofizyolojik mekanizmalarından biri olup erken dönemde saptanması hastalıkların önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na başvuran bireylerde metabolik sendrom, Trigliserit-Glukoz (TyG) indeksi ve evde sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı, kesitsel ve retrospektif çalışma, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu onayı alındıktan sonra yürütülmüştür. Çalışmaya 01.09.2025–01.12.2025 tarihleri arasında aile hekimliği birimlerine başvuran toplam 403 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların demografik verileri, klinik özellikleri ve laboratuvar bulguları hastane bilgi sistemi üzerinden elde edilmiştir. TyG indeksi, açlık trigliserit ve açlık glukoz değerleri kullanılarak hesaplanmıştır. Evde sağlıklı beslenme davranışları, yapılandırılmış "Evde Sağlıklı Beslenme Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS Statistics 25 programı kullanılarak yapılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmada TyG indeksi ile metabolik sendrom bileşenleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. TyG indeksi; yaş, vücut kitle indeksi, açlık glukozu, HbA1c, trigliserit düzeyleri ve kan basıncı değerleri ile pozitif yönde anlamlı korelasyon göstermiştir. Metabolik sendromu olan bireylerde TyG indeksi anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Evde sağlıklı beslenme puanları arttıkça TyG indeksi değerlerinin azaldığı ve sağlıklı beslenme davranışlarının metabolik risk üzerinde koruyucu etki gösterdiği belirlenmiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizinde, evde sağlıklı beslenme puanı TyG indeksini bağımsız olarak yordayan önemli faktörlerden biri olarak saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, TyG indeksinin metabolik sendrom ve kardiyometabolik riskin değerlendirilmesinde pratik, düşük maliyetli ve kolay uygulanabilir bir biyobelirteç olduğunu göstermektedir. Evde sağlıklı beslenme davranışlarının TyG indeksi ve metabolik risk üzerinde olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde TyG indeksinin rutin değerlendirmelere eklenmesi ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi, metabolik sendrom ve ilişkili kronik hastalıkların erken tanı ve önlenmesine katkı sağlayabilir.