Metin yapısı öğretiminin bağımsız konuşma becerisine etkisi

Bu çalışmada, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B1-B2 düzeyi öğrenicilerin bağımsız konuşma becerilerini geliştirmek için Tür Süreç Temelli Bağımsız Konuşma Modeli'nin (TSBKM) etkililiği incelenmiştir. Buna ek olarak TSBKM'nin öğrenicilerin konuşma motivasyonlarına, kaygılarına, tutumlarına ve öz yeterlik algılarına olan etkisi araştırılmıştır. Araştırma, bağımsız konuşma becerisini kavramsallaştırması ve dil bilimsel temelli yenilikçi bir konuşma öğretim modeli sunması açısından alanyazına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Araştırma, karma yönteme dayalı açımlayıcı sıralı desen kullanılarak desenlenmiştir. Araştırmanın nicel kısmında yarı deneysel tasarım kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 akademik yılı bahar döneminde BAİBÜ TÖMER'de B1 ve B2 düzeylerinde Türkçe öğrenen 40 öğrenici (deney grubu 20, kontrol grubu 20 kişi) oluşturmuştur. Deney grubundaki katılımcılara TSBKM'ye dayalı 15 haftalık bir konuşma eğitimi verilmiş, kontrol grubundaki katılımcılar ise geleneksel konuşma eğitimine devam etmiştir. Araştırmanın nicel verileri; kişisel bilgi formu, açıklayıcı bağımsız konuşma için dereceleme ölçeği, konuşma kaygısı, motivasyonu, tutumu ve öz yeterlik ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen nicel veriler, betimleyici istatistikler ve hipotez testleri; nitel veriler ise tematik analiz ve kategorisel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, TSBKM'nin öğrenicilerin bağımsız konuşma becerilerini anlamlı bir şekilde geliştirdiğini ortaya koymuştur. Nicel bulgular, deney grubundaki öğrenicilerin açıklayıcı bağımsız konuşma başarımlarının, konuşma motivasyonlarının ve öz yeterlik algılarının arttığını; aynı zamanda konuşma kaygılarının azaldığını ve konuşma tutumlarının olumlu yönde değiştiğini göstermektedir. Nitel bulgular da nicel bulgularla örtüşmekte ve onları desteklemektedir. TSBKM'nin, öğrenicilerin bilişsel ve duyuşsal gelişimlerine katkı sağladığı ve öğrenicilerin bağımsız konuşma eğitiminde etkili bir model olduğu ispat edilmiştir.