Mevcut yığma yapıların deprem güvenliğinin Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e göre incelenmesi

Günümüzde Türkiye'de şehir merkezlerinde yığma yapı kullanımı her ne kadar azalmış olsa da kırsal kesimlerde hâlâ yığma yapılar yapılmakta ve kullanılmaktadır. Yığma yapılar taş, tuğla, kerpiç, briket, ahşap gibi yapı malzemelerinin üst üste yerleştirilip kendi ağırlıkları ile ya da harç ile birleştirilerek duvar, kemer, kubbe, tonoz, sütun gibi taşıyıcı elemanlar oluşturması şeklindeki yapılardan oluşmaktadır. Ülkemiz aktif fay hatları üzerinde bulunması sebebi ile deprem tehlikesi altındadır. Yığma yapıların deprem davranışı betonarme yapılara göre karmaşıktır. Yığma yapıların hesaplarında uyulması gereken kurallar yönetmelikler ile belirlenmiştir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY18) Mart 2018 yılında yayınlanmış ve 1 Ocak 2019 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir. Yeni deprem yönetmeliği incelendiğinde deprem etkisi altında yığma bina taşıyıcı sistemlerinin tasarımında değişiklikler meydana gelmiştir. Bu tez çalışmasında, yığma yapıların TBDY 2018'e göre deprem performansının araştırılması amaçlanmıştır. Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik 2007'e (DBYBHY07) göre Afyonkarahisar'da projelendirilmiş ve yapımı tamamlanmış olan genel yığma yapı stokunu temsil edecek şekilde 10 adet yığma bina projesi seçilmiştir. Seçilen bu yığma yapılar sonlu elemanlar yöntemi kullanan analiz paket programı STA4-CAD yardımıyla gerçeğe yakın olarak makro modelleme yöntemine göre modellenmiş ve analizleri yapılmıştır. Analizler sonrasında, yapıların yeni tasarım kriterlerine göre uygunlukları ve yeni deprem yönetmeliğindeki performans hedeflerini karşılayıp karşılamadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca duvar imalatında kullanılan tuğla ve harcın basınç dayanımlarındaki değişim yönetmelikte belirlenen değerler için tek tek incelenmiş ve bunların yapı performansı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda, harç dayanımının duvar dayanımına göre yapı performansı üzerinde daha etkili olduğu görülmüştür.