Mezopotamya kalıntıları üzerinden Kur'an-ı Kerim kıssalarının belgelendirilmesinde tarihsel yöntem (eleştirel ve analitik bir araştırma)

Kur'an kıssaları tüm yönleriyle ilmî araştırmalara konu edilmiş olsa da tarihî boyutu diğer yönler kadar dikkat çekmemiştir. Ancak Kitâb-ı Mukaddes'teki tarihî kıssaların içerdiği zıtlıklar ve şüpheler, araştırmacıların dikkatini bu alana yöneltmiştir. Bu kıssalara yönelik tenkitler artmış ve batıl sayılmıştır. Ne var ki, bu tenkitler çoğu zaman Kur'an'daki kıssalarla Kitâb-ı Mukaddes'teki kıssalar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın genelleştirilmiştir. Bu durum, Kur'an kıssalarının da Kitâb-ı Mukaddes gibi yeniden değerlendirilmesi gerektiğine dair çağrıları gündeme getirmiştir. Böylece Kur'an kıssalarının tarihsel olarak belgelendirilmesi meselesi bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, Kur'an kıssalarında tarihî yöntemin bilimsel değerini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda dinî kıssalarda tarihî yöntemin dayandığı esaslar ortaya konmuş; Kur'an kıssalarının tarihî değeri, tarihî hakikati ve yaşanmışlığı belgelendirilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda Kur'an kıssalarının Mezopotamya coğrafyasındaki arkeolojik kalıntılar aracılığıyla tarihsel olarak belgelendirilmesi yönünde bir yöntem teklif edilmiştir. Bütün bu hedefler, genel olarak Kur'an kıssalarının tarihî yönü üzerinde odaklanmakta; kıssaların tarihî ve ilmî değerini ortaya koymayı ve tarihî hakikatine dair şüphe uyandıran görüşleri tarihî, arkeolojik ve belgesel delillerle tartışmayı amaçlamaktadır. Bu hedeflere ulaşmak amacıyla çalışma; Kur'an kıssalarında geçen tarihsel olayların betimlenmesini içeren "tasviri yöntem", olayların mukayeseli olarak ele alındığı "tarihî mukayeseli yöntem" ve tarihî olayların belgeler ve yazılı metinler çerçevesinde incelendiği "tahlilî yöntem" olmak üzere birden çok metotla yürütülmüştür. Çalışmanın ulaştığı başlıca sonuç, Kur'an kıssalarının tarihî açıdan güvenilirliğini ortaya koyan ilmî ve metodolojik ilkelere dayalı bir belgelendirme çerçevesinin oluşturulabileceğidir. Bu çerçeve, Kur'an kıssalarının tahrif ve manipülasyondan uzak ve indirildikleri zaman dilimiyle güçlü bir ilişki içinde olduklarını ortaya koymuştur. Ayrıca çalışma, Mezopotamya bölgesinde peygamberlerin davetine dair çok sayıda tablet ve arkeolojik bulgunun mevcut olduğunu da göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Tarihî Yöntem – Kur'an Kıssaları – Arkeoloji – Kitâb-ı Mukaddes – Mezopotamya