Mide biyopsisinde tespit edilen nöroendokrin hücre hiperplazisinin hipergastrinemi ile ilişkisi ve eşlik eden endoskopik ve histopatolojik bulguların değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmamızda nöroendokrin hücre hiperplazisi(NEHH) saptanmış hastalarda hipergastrinemi ile; eşlik eden endoskopik bulguların ve NEHH alt tipleri arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmayı ve literatüre katkıda bulunmayı amaçladık. Materyal ve Metod: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalında takipli 01.07.2021 – 01.07.2022 tarihleri arasında üst GIS endoskopisi yapılmış ve alınan mide biyopsi materyallerinin patolojik incelemesinde NEHH saptanmış onam veren 511 hastada yaş, cinsiyet, Hashimato tiroiditi ve Tip 1 DM başta olmak üzere eşlik eden diğer otoimmun hastalıklar, kronik ppi kullanımı, sigara ve alkol kullanımı, obezite varlığı, gastrin düzeyi, endoskopik eşlik eden bulgular ve nöroendokrin hücre hiperplazisi histolojik alt tipleri incelendi. İstatiksel yöntem: Veriler IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2010 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro-Wilk testi ile incelenmiştir. Çalışmada yer alan kategorik değişkenler frekans (n) ve yüzde (%) ile sürekli değişkenler ortalama±standart sapma (SS), medyan (IQR: 25-75. persentil) değerleri ile sunulmuştur. Kategorik değişkenlerin analizinde Pearson Ki-kare, Yates düzeltmesi, FisherExact Test, Monte Carlo test ve Bonferroni düzeltmeleri kullanılmıştır. Bağımsız ikiden fazla grup ortalama karşılaştırmalarında parametrik test varsayımlarının sağlandığı durumlarda One Way ANOVA ve post hoc LSD testi, sağlanmadığı durumlarda ise Kruskal Wallis H testi ve post hoc Bonferroni düzeltmesi kullanılmıştır. Çalışmada istatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: NEHH saptanan 511 hastanın %64.4'ü kadın olup, NEHH sıklığının kadınlarda daha fazla olduğu saptanmıştır. NEHH saptanan hastaların yaş ortalaması 54,59±14,46 yıl olarak hesaplanmıştır. Çalışmamızda NEHH saptanan hastaların %81,6'sında gastrik atrofi saptanmadı. Hastaların %50.9'unda Helicobacter pylorisi saptandı. NEHH alt tipleri %13,9 diffüz, %39,5 lineer, %15,5 mikronodüler, %3,3 adenamatoid, %27,8 mix (Lineer+Nodüler) sapatanmış olup en sık saptanan alt tip lineer tip saptanmıştır. Yaş ortalaması gastrin düzeyi normal olanlarda daha düşük olup 47,73±13,66 yıl, 115-400 arasında olanlarda 56,5±13,33 yıl, 400 ve üzeri olanlarda 56,1±11,94 yıl olarak hesaplanmıştır (p=0,001). Gastrin düzeyi normal olan grubun %55,2'si, 115-400 arası olan grubun %72,7'si, 400 ve üzeri olan grubun %79,5'i kadın hastalardan oluşmakta olup istatiksel olarak anlamlıdır (p=0,019). Gastrin düzeyleri ile atrofik gastrit ve helicobacter pylori varlığı ile anlamlı bir ilişki saptanmadı. İntestinal metaplazi, displazi, tümör varlığı ve polip varlığı gastrin düzeyi normal olan hastalarda diğer hastalara göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,001). NEHH alt tiplerinden lineer tip gastrin düzeyi normal olan hastalarda daha yüksek iken, adenamotid ve mix tip gastrin düzeyi 400 ve üzeri olan hastalarda daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Gastrin düzeyi ve NEHH alt tiplerinin, sigara kullanımı, alkol kullanımı, obezite, kronik ppi kullanımı, otoimmun hastalıklar gibi faktörler ile istatistiksel olarak anlamlı sonuç bulunamamıştır. NEHH alt tipleri ile ortanca yaş değeri incelendiğinde diffüz tipteki hastaların yaşları mix tipteki hastaların yaşlarına göre anlamlı olarak daha düşüktür (p=0,015). Ortanca yaş değeri NEHH alt tipi diffüz olan grupta 49(38-62), lineer olan grupta 57(45-67), mikronodüler olan grupta 53(45-64), adenamotid olan grupta 53(45-61) ve mix olan grupta 58(49-67) yıl olarak hesaplanmıştır. NEHH alt tipleri ile atrofik gastrit (p=0,576), helicobacter pylori (p=0,674), polip varlığı arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. İntestinal metaplazi ve displazi lineer tipte adenamotid ve mix tipe göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p=0,001). Tümör varlığı lineer tipte en az, adenamotid tipte diğer tüm gruplara göre en yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sonuçlar: Nöroendokrin hücre hiperplazisinin 50 yaş üzerinde ve kadınlarda daha sık görüldüğü saptandı. Gastrin düzeyi yüksek olan hastalarda yaş ortalaması daha yüksek ve kadınlarda görülme olasılığı artmış saptandı. NEHH alt tiplerinden en sık lineer tip saptandı. Alt tipler incelendiğinde diffüz tipteki hastaların yaşları mix tipteki hastaların yaşlarına göre anlamlı olarak daha düşüktür (p=0,015). Gastrin düzeyi >400 olan hastalarda intestinal metaplazi, displazi, polip ve tümör varlığı daha sık bulunmuştur (p<0,001). Gastrin düzeyi ve NEHH alt tiplerine göre sigara kullanımı, alkol kullanımı, obezite, kronik ppi kullanımı, otoimmun hastalıklar gibi faktörler incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı sonuç bulunamamıştır Anahtar Kelimeler: Nöroendokrin hücre hiperplazisi, Gastrin, Nöroendokrin Tümör