MIGA garantilerinin ülkeler açısından değerlendirilmesi ve bu garantilerin ülkelerin finansal gelişimine etkisi

Bu çalışma, Dünya Bankası grubu içerisinde faaliyet gösteren Çok Taraflı Yatırım Garanti Ajansının (MIGA) yapısını, işleyişini ve garanti mekanizmasının geçerliliğini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle MIGA garanti desteklerinin ülkeler açısından dağılımı ve MIGA desteklerinin ülkelerin finansal gelişimi üzerinde etkisi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda MIGA Garanti desteklerinden en fazla yararlanan ülkeler ele alınmış, MIGA destekleri ile bu ülkelerin finansal gelişimleri arasındaki ilişki istatistiki yöntemlerin kullanımıyla test edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada 1997 ile 2025 yılları arasındaki dönem ele alınmıştır. Bu dönemde MIGA garantilerinden en fazla yararlanan 10 ülke olan Sırbistan, Türkiye, Meksika, Arjantin, Brezilya, Kolombiya, Şili, Güney Afrika, Rusya ve Panama'nın ilgili verileri analize dahil edilmiştir. Analizde panel veri yöntemı kullanılmış, Maddala-Wu panel birim kök testi, Hausman testi, sabit etkiler modeli ve Driscoll-Kraay dirençli standart hata tahmincisi uygulanmıştır. Analiz için önce regresyon modeli oluşturulmuş ve modelde finansal gelişim endeksi bağımlı değişken olarak belirlenirken, MIGA garanti destekleri, döviz kuru ve faiz oranları bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Yapılan analiz sonucunda bağımlı ve bağımsız değişkenlerin hepsi anlamlı çıkmıştır. Analiz sonucunda döviz kuru, reel faiz oranı ve MIGA Garanti destekleri istatistiksel olarak anlamlı ancak anlamlılık güçleri farklıdır. En güçlü istatistiksel etki Döviz, ardından MIGA, en zayıf anlamlı etki ise ReelFaiz değişkeninde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.