Migrenli bireylere ait mevcut LC-MS/MS ham verilerinin retrospektif analizi: BoNT-a tedavisine bağlı aminoasit türevleri (arjinin, histidin, 1-metilhistidin ve 3-metilhistidin) değişimlerinin incelenmesi

Migren, tekrarlayan baş ağrısı ataklarıyla seyreden ve yaşam kalitesini belirgin biçimde azaltan kronik bir nörovasküler hastalıktır. Botulinum toksin tip A (BoNT-A) tedavisinin klinik etkinliği bilinse de, tedaviye eşlik eden metabolik değişimler sınırlı düzeyde tanımlanmıştır. Bu çalışmada, yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 30 kronik migren hastası ve 30 sağlıklı kontrolün kodlanmış serum verileri retrospektif olarak analiz edildi. Migren grubunda BoNT-A tedavisi öncesi değerler ile tedavi sonrası 1. ay değerleri karşılaştırıldı; klinik yanıt VAS ve aylık atak sıklığı ile değerlendirildi. Başlangıçta migren hastalarında histidin düzeyi kontrollere göre daha düşükken, arjinin ve 3-metilhistidin düzeyleri daha yüksek bulundu; 1-metilhistidin açısından anlamlı fark saptanmadı. BoNT-A sonrası VAS 8,17±1,29'dan 1,63±1,35'e ve atak sıklığı 10,63±5,27'den 1,07±1,05'e anlamlı biçimde geriledi. Klinik iyileşmeye paralel olarak histidin 51,66±10,19'dan 60,87±5,90 µmol/L'ye yükseldi ve 3-metilhistidin 0,97±0,43'ten 0,70±0,18 µmol/L'ye azaldı; arjinin düzeylerinde anlamlı değişiklik gözlenmedi. Alt grup analizinde erkeklerde VAS azalması kadınlara göre daha yüksekti; sigara kullanımına göre yanıtlar benzerdi. ΔHistidin ile ΔVAS arasında anlamlı korelasyon saptanmadı; ancak robust çoklu regresyonda başlangıç histidin düzeyi ΔVAS için bağımsız yordayıcıydı. ROC analizinde histidin (AUC=0,789) ve 3-metilhistidin (AUC=0,714) kronik migreni ayırt etmede orta-iyi performans gösterdi. Anahtar kelimeler: Migren; BoNT-A; LC-MS/MS; amino asit metabolizması; histidin; 3-metilhistidin; retrospektif analiz.