Mikrobiyal gübreyle büyütülen aspir bitkisinin (Carthamus tinctorius L.) tuz stresi altında fizyolojik ve biyokimyasal değişimlerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, tuz stresine toleransı olan aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin iki farklı çeşidinin (Asol, Linas) hem mikrobiyal gübre hem de tuzluluk koşullarındaki fide ve tohum gelişiminin incelenmesidir. Çimlenme ve fide gelişimi için farklı NaCl konsantrasyonlarına maruz bırakılan (0, 100 ve 150 mM NaCl) aspir çeşitlerinin tohumlarına tuz stresine ek olarak mikrobiyal gübrenin hem kontrol grubuna hem de tuzla birlikte farklı kombinasyonlardaki gruplara gübre uygulaması yapılmıştır. Uygulamada kullanılan mikrobiyal gübre, canlı halde Azotobacter vinelandii ve Bacillus megaterium bakterilerini barındırmaktadır. Yüksek tuz derişimleri altında tohum çimlenme oranı, sürgün uzunluğu, bağıl su içeriklerinde (RWC) ve pigment ölçüm değerleri olumsuz etkilenmiştir. Klorofil a ve klorofil b miktarlarında tuzluluğun artmasıyla azalma saptanmıştır. Benzer sonuçlar antosiyanin pigmenti için de görülmüştür. Fakat karotenoid pigmentinde ve yaş ve kuru ağırlık değerlerinde gruplar arasında herhangi bir farklılık saptanamamıştır. Tuz stresi altında gübre uygulaması yapıldığında, erken gelişim evresinde gübrenin önemli düzeyde olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir. Artan tuz stresiyle birlikte malondialdehit (MDA) değerleri ciddi ölçüde artmıştır. Strese karşı oluşan savunma sistemi olarak tanımlanabilen antioksidan enzimlerinden katalaz (CAT) aktivitesi değerlerinde azalma, askorbat peroksidaz (APX) aktivitesi değerlerinde ise uygulama grubuna göre etkilerin değişkenlik gösterdiği görülmüştür. Sonuçlar her iki çeşidin strese karşı toleransının farklı olduğunu ve mikrobiyal gübre uygulamasının her iki çeşitte farklı etki gösterdiğini ortaya koymaktadır.