Milliyetçilik kuramları ve İbni Haldun

İbni Haldun, altı yüzyıl önce yazdığı "Mukaddime" eseri ile Umran İlmi, adını taşıyan yeni bir bilim dalını keşfetmiştir. Bu eser, dönemin koşulları içerisinde, tüm zamanlara hitap eden, kavramlarla donatılmıştır. Eserin merkezinde yer alan ve belki de en önemli kavram "Asabiye"dir. İbni Haldun'a göre asabiye, kesin bir tanımı olmayan; ancak toplumun her kademesine nüfuz eden, toplumu bir arada tutan sosyal bağlar ve dayanışmayı ifade eden bir kavramdır. İbni Haldun, aristokrat bir aileden gelmesine rağmen karmaşık kişiliği ve merakı sayesinde zaman zaman çölde yaşayan kabileler arasında da yaşamıştır. Bu süreçte, çöl topluluklarında "Asabiye"nin özellikle kuvvetli olduğunu gözlemlemiştir. İbni Haldun'a göre, bu güçlü asabiye, çöl kabilelerinin kuzeydeki yeşil yerleşkeler olan hadari umranları istila etmelerine olanak tanımıştır. Bu çalışma, günümüz ulus-devletlerinin temellerinin etnisiteler ve milliyetçilik ideolojisi üzerine kurulu olduğunu ele alırken, bu temellerin kabile topluluklarında görülen dayanışma ve cemaat duygusuyla benzerlikler taşıdığını ortaya koymaktadır. Etnisitelerin siyasallaşarak millet haline gelmesiyle bu bağların zayıflaması, tıpkı bedevetlerin hadareti istila etmesi sonucu asabiyetin zayıflamasına benzer bir süreçtir. Çalışmanın amacı, 19.yüzyılda Batı Avrupa'da ortaya çıkan ulus-devlet oluşum süreci ve dinamiklerini, 14. yüzyılda İbni Haldun'un analizlerine konu olan bedevet (çöl toplulukları) ve hadaret (yerleşik devletler) oluşumları ile karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu karşılaştırma, topluluklar arası asabiyet dinamiklerinin tarih boyunca nasıl evrildiğini ve modern ulus-devletlerin yapı taşlarını daha iyi anlamamızı sağlayacaktır. Bu çalışmanın birinci bölümünü teşkil eden, Milliyetçilik ve Milliyetçilik Kuramları bölümünün oluşturulmasında eleştirel literatür taraması yapılmıştır. İbni Haldun ve onun Milliyetçilik Kuramları ile bağlantısının kurulduğu iki ve üçüncü bölümlerde ise nitel araştırma tekniklerinden analiz yöntemi ikincil veri araştırması tekniğine dayalı olarak yapılmıştır. Böylelikle ilgili teknikler çerçevesinde Haldun'un tezleri üzerinde durulup bir taraftan batı kaynaklı literatürün haricinde de benzer konuların çalışıldığı ve batıyı etkilemiş olabileceği iddiası tartışılarak diğer taraftan ise Haldun'un Asabiye Teorisi ile Milliyetçilik Kuramları arasında ki benzerlikler ortaya konulmaya çalışılacaktır.