Mimarlıkta tasarım mekan ve zamanın felsefi açıdan incelenmesi

Bu çalışma mimarlığın ne olduğunu anlama, yapısal özelliklerini belirleme ve mimari yapıların değerinin nelerden oluştuğunu tespit etme amacıyla oluşturulmuştur. Bu sorgulamaları yaparken kullanılan yöntem felsefi düşüncedir. Konuyla alakalı mimar, felsefeci ve diğer disiplinlerden pek çok kuramcının görüşleri incelenmiş, mevcut düşüncelerin üzerine problem yeniden kurulmaya çalışılmıştır. Problem üzerine yeni bir yaklaşım biçimi getirilerek bir açıklama modeli üretilmesi amaçlanmıştır. Üretilen model ışığında tasarım, mekan ve zaman kavramlarının önemi tespit edilmiştir. Sanatta ve mimaride tek başına biçimin değerli olduğunu söyleyen formalizm ve tek başına işlevin değerli olduğunu söyleyen fonksiyonalizmden farklı olarak, kullanışlılığın ve estetiğin bütünlüğünü kuran tasarım kavramının önemine değinilmiştir. Böylece mimari üretimin maddeden malzeme, malzemeden işlev, işlevden biçim ve biçimden de mekan üreterek gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda mimari üretimin nihai aşaması olarak mekan üretimi ele alınmıştır. Mekanın ne olduğu sorulmuş, mimari mekanın diğer mekan türlerinden farklarının neler olduğu araştırılmıştır. Mekanda işlevin nerede, güzelin nerede olduğu sorgulanarak, işlevsel ve estetik değerle birlikte bir mimari yapının mekânsal değerinin ne olduğu üzerine düşünülmüştür. Öte yandan mimari eserlerin yıllar geçtikçe uğradıkları fiziksel tahribat, mimari tasarımların anlayışlar ve taleplere bağlı olarak çağlar içerisindeki değişimi, yapıların kişilerin ve toplumların hafızalarında bıraktıkları izler gibi pek çok sorgulama, mekanla birlikte zaman kavramının da önemine işaret etmiştir. Bu nedenle mimaride mekanın ardından ele alınan mimaride zaman kavramıyla birlikte, hem çalışmanın bütünlüklü yapısının kurulması amaçlanmış, hem de üzerinde yeteri kadar düşünülmediği tespit edilen bu sorgulamanın ele alınmasıyla mimarlık felsefe ilişkisinin temel altyapısının oluşturulması hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: Mimarlık, tasarım, mekan, zaman, estetik, biçim, işlev, değer.