Modifiye edilmiş uçucu külden elde edilen sıkıştırılmış şiltelerin katı atık depolama alanlarında kullanılabilirliğinin araştırılması

Katı atık depoları, atıkların korunması, çevre kirliliğinin en aza indirilmesi, özellikle su ve toprak kirliliğinin önlenmesi için önemli mühendislik yapılarıdır. Tasarım mühendisi açısından amaç, uygun ve verimli bir atık depolamayı optimum maliyetle gerçekleştirmek olurken, çevre için ise, tesisin kirliliğe sebep olmamasıdır. Katı atıklardan kaynaklanan sızıntı suları ve sıvı atıkların yeraltına sızmalarını önlemek ise en çok depo alanlarının tabanının geçirimsiz tabakalardan oluşması ile mümkündür. Düşük geçirimlilik özelliklerinden dolayı, katı atık depolama alanlarda kullanılan ana malzemeler geosentetik kil şilte ve sıkıştırılmış kil şiltelerdir. Bu çalışmada, yüzey aktif madde ile modifiye edilen C sınıfı uçucu külün geçirimsiz şilte olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Konuyla ilgili literatürde yayınlanmış çalışmalar incelenip değerlendirildikten sonra, laboratuvarda kıvam limitleri, kompaksiyon, hidrolik iletkenlik deneyi yapılmıştır. Ayrıca modifiye edilmiş uçucu küllerin ve kullanılan uçucu külün SEM kullanılarak görüntüleri alınmıştır. Çalışma, katkısız C sınıfı uçucu kül, C sınıfı uçucu küllerin farklı yüzey aktif maddelerin (SLES, LABSA) farklı konsantrasyonlarında (%10,%15,%20) modifiye edilerek hazırlanan uçucu küller ve bentonit üzerinde yapılmıştır. Yapılan deneyler sonucunda, katkısız uçucu kül ve modifiye edilmiş uçucu küllerin hidrolik iletkenlik değerlerinin Türk Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Birleşik Devletler Çevre Koruma Ajansı (USEPA) sınır değerlerinden daha büyük olduğu için katı atık depolama sahalarında sıkıştırılmış şilte olarak kullanılmasının uygun olmadığı belirtilmiştir. Ancak, yapılan çalışmada modifiye edilmiş uçucu küllerin geosentetik şilte üretiminde kullanılabileceği görülmüştür. Ayrıca bentonit üzerinde yapılan hidrolik iletkenlik deneylerinde Türk Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Birleşik Devletler Çevre Koruma Ajansı (USEPA) sınır değerlerinden daha düşük geçirimlilik değerlerini verdiği görülmüştür. Burada sunulan çalışmada, numune hazırlama, deney koşullarının belirlenmesi, deneyin yürütülmesi ve sonuçlandırılması ile ilgili detaylı bilgi sunulmaktadır.