Türkiye'de ataksilerin moleküler yapısı

Beyincik ve bağlantılarının işlev bozukluğundan kaynaklanan motor koordinasyon hataları ile karakterize olan ataksiler klinik, genetik ve mekanistik olarak heterojen bir nörolojik hastalık grubudur. Farklı fenotipleri olan ataksilerin örtüşen özellikleri, ayırıcı tanıyı zorlaştırmaktadır. Son yıllarda, yeni nesil dizilemedeki gelişmeler, ataksilerin moleküler tanısına büyük ölçüde katkıda bulunmuştur. NGS teknolojilerinden biri olan tüm ekzom dizileme ile genomun kodlayıcı bölgelerini düşük maliyetle ve kısa sürede etkin bir şekilde analiz etmek mümkün hale gelmiştir. Güncel bir yöntem olan tüm ekzom dizileme, karmaşık ataksilerin genetik nedenlerini belirlemek için etkili bir araç haline gelmiştir. Bu tez çerçevesinde, kompleks ataksi fenotipi olan 95 indeks hasta tüm ekzom dizileme ile incelendi. Toplam 40 ailede 28 farklı gende bulunan mutasyonlar hastalık nedeni olarak tanımlandı. Tez çerçevesinde tüm ekzom dizilemeden %42 oranında verim elde edildi. Bulunan genler sadece ataksi değil, kalıtsal spastik paraplejiler ve benzeri hastalıklara da neden olduğu için, tez çerçevesinde farklı nörodejeneratif bozukluklar arasında önemli bir örtüşme gösterilmiş oldu. Hızla gelişen dizileme teknolojileri ile birlikte, uluslararası katılımlı projeler ve ayrıntılı klinik bilgiler, çözülmemiş ailelerdeki hastalık genlerinin belirlenmesine yardımcı olacaktır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, Türkiye'deki ataksilerin moleküler temeline işaret etmektedir Sonuçların ataksilerin moleküler temeline ışık tutmasının yanında, gelecekte tanıların daha kesinleşmesine ve translasyonel tıp araştırmalarında moleküler tedavilerin geliştirilmesine katkıda bulunması umulmaktadır.