Morkaraman ve ivesi koyunlarında farklı yetiştirme sistemlerinin laktasyon özellikleri, süt bileşimi ve yağ asitleri kompozisyonu üzerine etkisi

Araştırmada Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştrıma ve Uygulama Çiftliği'nde yetiştirilen 32 baş Morkaraman ve 31 baş İvesi ırkı koyunun laktasyon özellikleri ile laktasyon periyodu boyunca süt bileşimi ve süt yağ asit kompozisyonundaki değişimin yanı sıra meranın süt bileşimi ve süt yağ asit kompozisyonuna etkisi araştırılmıştır. Laktasyon süt verimi, laktasyon süresi ve günlük ortalama süt verimi en fazla mera grubunda belirlenmiş olup sırasıyla; 55,44±5,57 kg, 0,410±0,02 kg ve 128,43±6,29 gün olarak bulunmuştur. Morkaraman ve İvesi ırkı için laktasyon süt verimi sırasıyla 40,76±5,56 ve 54,51±5,50 kg, laktasyon süresi sırasıyla 106,74±6,28 ve 132,30±6,21 gün, günlük ortalama süt verimi yine sırasıyla; 0,370±0,02 ve 0,390±0,02 kg bulunmuştur. Yağ, yağsız kuru madde, protein, laktoz, kül ve donma noktasına ait en küçük kareler ortalaması sırasıyla; %7,06±0,17, %9,49±0,04, %3,13±0,01, %5,44±0,02, %0,91±0,00 ve -0,707±0,00°C olarak bulunmuştur. En yüksek yağ, yağsız kuru madde ve laktoz oranı sırasıyla; %7,83±0,18, %9,55±0,06 ve %5,51±0,03 mera grubunda; en yüksek protein oranı ise kontrol grubunda %3,14±0,02 bulunmuştur. En yüksek yağ oranı İvesi ırkında (%7,65±0,16) bulunmasına rağmen, diğer süt bileşenleri en fazla Morkaraman ırkında bulunmuştur. Sütteki yağ asit komozisyonu açısından ırklar arasında kaproik asit (C6:0) (p<0,05), palmitik asit (C16:0) (p<0,05) ve linoleik asit ile toplam çoklu doymamış yağ asitleri açısından (p<0,001) anlamlı fark belirlenmiştir. Muamele grupları arasında sadece kaprilik asit (C8:0) (p<0,01), kaprik asit (C10:0) (p<0,001), laurik asit (C12:0) (p<0,01), heptadokonoik asit (C17:0) (p<0,001), stearik asit (C18:0) (p<0,01) ve linolenik asit (C18:3n3) (p<0,05) açısından istatistiki olarak fark tespit edilmiştir. CLA (C18:0 c9t11) miktarları kontrol ve mera grubunda sırasıyla; %0,56±0,02 - 0,75±0,02 g/100 g yağ; Morkaraman ve İvesi ırklarında ise sırasıyla; %0,69±0,02 - 0,61±0,02 g/100 g yağ olarak bulunmuştur. Aterojenik indeks oranları, kontrol ve mera grubunda sırasıyla; %2,34±0,10 - 2,05±0,10 g/100 g yağ; Morkaraman ve İvesi ırklarında ise sırasıyla; %1,99±0,11 - 2,35±0,09 g/100 g yağ değişim aralığında bulunmuştur. Irk ve yetiştirme sisteminden ziyade laktasyon döneminin süt yağ asit kompozisyonu üzerine daha etkili olduğu belirlenmiştir. Suni mera ve farklı rasyon katkıları ile sütte CLA oranını artırmaya yönelik çalışmaların yapılması tavsiye edilmektedir.