Medikal karar destek modelleri için çok kriterli yaklaşımlar

Birden fazla kriteri göz önünde bulundurarak bir dizi alternatif arasından nihai bir çözüme ulaşmak kolay değildir. Bu nedenle literatürde birçok Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemi önerilmiş ve uygulanmıştır. Karar sürecine bir de belirsizlik içeren veriler dahil edildiğinde süreç daha da zorlaşır. Bu tezde, bu gibi durumlarda karar vericilere (KV) alternatiflerin değerlendirmelerini sunabilmek adına üç farklı yöntem önerilmiştir. Önerilen üç yöntem de alternatiflerin üstünlük ilişkilerine odaklanmakta ve sık kullanılan üstünlük yöntemlerinden biri olan Preference Ranking Organization Method for Enrichment Evaluation (PROMETHEE) yönteminden faydalanmaktadır. Ancak, belirsizlik içeren veriler için PROMETHEE kuralları modifiye edilmekte ve bir takım istatistiksel ve olasılıksal analizler uygulanarak karar destek için kapsamlı çıktılar elde edilmektedir. Belirsizlik içeren veriler önceki gözlemlerden, uzman değerlendirmelerinden veya Bayes Ağları (BA) olarak bilinen olasılıksal modellerden elde edilebilir. Önerilen yaklaşımlardan istatistiksel test tabanlı ve skor tabanlı olanlar sırasıyla kısmi ve tam alternatif sıralaması sunarak KV'ye farklı seviyelerde esneklik sağlamaktadır. Önerilen üçüncü yöntem olan olasılıksal PROMETHEE ise alternatiflerin her kriterdeki birleşik olasılık dağılımlarını kullanarak hem kısmi hem de tam sıralama sunmaktadır. Önerilen tüm yöntemleri test etmek için iki farklı vaka çalışması yapılmıştır. İlk olarak bir omuz ağrısı tedavi seçimi problemi üzerinde çalışılmıştır. Ardından, yöntemlerin sağlık alanı dışında kullanılabilirliğini test etmek amacıyla tedarikçi seçimi problemi uygulaması yapılmıştır.