Multiple skleroz hastalarına eşlik eden enfeksiyonların ve malignitelerin değerlendirilmesi: Tek merkezli kesitsel çalışma

AMAÇ: Multipl skleroz (MS) genç popülasyonda nontravmatik dizabiliteye neden olan santral sinir sisteminin otoimmün demiyelinizan hastalığıdır[1]. MS'te hastalık modifiye edici tedaviler (DMT) kullanımı olması nedeniyle hastalarda tedaviyle ilişkili enfeksiyon ve malignite riski artmaktadır[2]. MS'te klinik pratikte hastaların takibinde özellikle enfeksiyon ve malignite riskine yönelik DMT hakkındaki bilgiler kısıtlıdır. Çalışmamızda MS hastalarında kullandıkları DMT'ler ile geçirilen enfeksiyon ve malignite arasındaki ilişki incelendi. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma tek merkezli, kesitsel bir araştırma olarak Nisan 2021 ve Nisan 2023 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji kliniği tarafından yürütülmüştür. Hastaların demografik özellikleri, MS'le ilişkili bilgiler, son Edss (Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği) skorları, eşlik eden komorbiditeler, Charlson komorbidite indeksi, enfeksiyon nedeniyle hastaneye yatış ve geçirilen enfeksiyon bilgileri çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen bilgiler Nisan 2022 ve Nisan 2023 tarihleri arasında hastalardan izin alınarak hastalara ait veriler MS base, hastane veri kayıt tabanı ve hastalara 6 ay aralıklarla gönderilen (Nisan 2022, Ekim 2022 ve Nisan 2023) toplam 3 anket, hastane vizitleri ve telefon görüşmeleri ile elde edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 509 hastanın 342 (%67,2) tanesi kadın, 167 (%32,8) tanesi erkekti. Relapsing-remitting MS (RRMS) sayısı 472 (%92,7) , Sekonder Progresif (SPMS) sayısı 30(%5,9), Primer Progresif MS (PPMS) sayısı ise 7(%1,4) idi. MS hastalarında tüm zamanlarda ki hastane yatış öyküsüne bakıldığı zaman SPMS'in RRMS'e göre 5,4 kat daha fazla riskli olduğu saptanmıştır. Çalışma boyunca enfeksiyon nedeniyle hastaneye yatışı etkileyen risk faktörlerine bakıldığı zaman EDSS skorunda bir birimlik artışın hastaneye yatış riskini 1,8 kat arttırdığı saptanmıştır. MS hastalarında üriner sistem enfeksiyon riski açısından bakıldığında tedaviden bağımsız olarak kadınlarda 3,3 kat ve hastane yatış öyküsü (tüm zamanlar) fazla olanlarda 6,8 kat bu riskin artmış olduğu saptanmıştır. MS hastalarında tüm enfeksiyonlar, cilt-cilt altı enfeksiyonları, intestinal enfeksiyonlar, solunum yolu enfeksiyonları riski ile tedavi ilişkisi açısından anlamlı ilişki saptanmamıştır. MS hastalarında Covid-19 enfeksiyonu açısından risk faktörlerine bakıldığı zaman SPMS hastalarının RRMS hastalarına göre 2,9 kat daha riskli olduğu saptanmıştır. MS hastalarında Covid-19 enfeksiyonu olup hastane yatış öyküsü olan hastaların tekli değişken analiz sonuçlarına bakıldığı zaman yaş arttıkça 1,1 kat, komorbidite sayısı arttıkça 2,8 kat, EDSS skoru yükseldikçe 2 kat, SPMS'lerin RRMS'e göre 9 kat ve natalizumab kullanımı olan hastaların kullanmayanlara göre 7,2 kat enfeksiyon nedeniyle hastane yatış riskini artırmıştır. MS hastalarında malignite riski açısından bakıldığında Charlson komorbidite indeksi arttıkça malignite varlığı 6,2 kat, EDSS skoru arttıkça 1,8 kat riskin arttığı saptanmıştır. SONUÇ: Sonuç olarak MS hastalarının aldığı tedaviler birbiriyle kıyaslandığında enfeksiyon ve malignite riski açından anlamlı ilişki saptanmamıştır. Tedaviden bağımsız olarak hastaneye yatış gerektiren enfeksiyonların SPMS te arttığı, üriner sistem enfeksiyonlarının kadınlarda ve hastaneye yatış öyküsü olanlarda fazla olduğu saptanmıştır.