Murtazâ Mutahharî'ye göre kazâ ve kader

İnsan ve Allah arasındaki ilişkinin bir yansıması da "kazâ ve kaderdir." Çünkü insanın fiillerinin hem Allah'a hem de insana ait yönü bulunmaktadır. Hz. Peygamberin vefatından sonraki dönemlerde bu iki kavram üzerinde ihtilâfların olduğu bilinmektedir. İslâm dini mensuplarınca bu konu hakkında farklı değerlendirmeler yapılmıştır. Aynı şekilde Şîa mezhebinde de bu konunun erken dönemde tartışma yarattığı bilinmektedir. Son dönem Şiî âlimlerinden olan Murtazâ Mutahharî de bu konu hakkındaki kanaatlerini felsefî bir bakış açısıyla ele almaktadır. Yaşadığı coğrafyada materyalist düşüncenin etkisinin gençleri olumsuz manada etkilediğini düşünmüş ve bunu önlemek için birçok meseleyi gençlere anlatmak istemiştir. Kazâ ve kader meselesi de bunlardan bir tanesidir. Eş'arî ve Mu'tezile mezheplerinin bu konudaki kanaatlerine de yer vererek meseleyi ele almıştır. Onun ilahî takdir manasında kader kavramını kabul ettiği ancak insanın özgür olduğu fikrini benimsediği görülmektedir. "Ne cebr vardır ne de tam serbestlik; ikisinin ortası bir hal vardır" sözü bunu ifade etmektedir. Onun olmazsa olmaz kabul ettiği adâlet, akıl ve irade kavramlarını vurgulaması bu sözün içini doldurur niteliktedir. Konuyu genel manada nedensellik kanunlarıyla ele almaktadır. O bu kanunlar çerçevesinde özgür bir insan figürüne inanmaktadır. Hatmî ve gayrı hatmî kader düşüncesini ise "bedâ" kavramı üzerinden açıklamaktadır. Yaşadığı dönemin meşhur bir âlimi olan Mutahharî'nin bu konuya yaklaşımının Şiî düşüncesindeki kader görüşünün açığa çıkması açısından oldukça önemlidir. Bu açıdan Şîa ve diğer bazı mezheplerin ortak görüşlerinin ya da farklı görüşlerin ortaya konması kelâm ilmine zenginlik katacağı öngörülmektedir.