Mustafa Zeki Paşa'nın Askerî Mektepler Nazırlığı ve Tophane-i Amire Müşirliği görevleri üzerine bir inceleme

Çalışmanın temel amacı 1849-1914 yılları arasında yaşayan, II. Abdülhamid döneminde 25 yıl Askerî Mektepler Nazırı ve 17 yıl Tophâne-i Âmire Müşiri olarak görev yapan devlet adamı Mustafa Zeki Paşa'nın Askerî Mektepler Nazırlığı ve Tophâne-i Âmire Müşirliği dönemini ortaya koymaktır. Mustafa Zeki Paşa, 1849'da Aydın ilinin Bozdoğan kazası Kemer köyünde dünyaya gelmiştir. 1872'de Erkan-ı Harbiye Mektebi'nden Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle mezun olmuştur. 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbinde Müşir Süleyman Paşa'nın yaverliğinde bulunmuştur. Daha sonra Padişah yaveri ve Şehzadelerin öğretmeni olmuştur. 1883'te Liva (Tuğgeneral) rütbesi ile Askerî Mektepler Nazırlığına, 1891'de bu Nazırlığı korumak suretiyle Tophâne-i Amire Müşirliğine geçirilerek uzun yıllar boyu bulunduğu görevleri başarıyla ifa etmiştir. 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanına kadar bu görevlerde kalmıştır. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra rütbesi sökülerek 1909'da Rodos'a sürülmüştür. Rodos dönüşünde 1914'te İstanbul Büyükada'da vefat etmiştir. Araştırmanın temel kaynaklarını T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi ve Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt ve Denetleme Başkanlığı Arşivi başta olmak üzere süreli yayınlar ve hatıratlar oluşturmaktadır.