Mutasyon ıslahı ile elde edilen maş fasulyesi hatlarının (M3 ve M4) bazı agronomik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, gama ışını uygulamalarıyla oluşturulan mutant maş fasulyesi hatlarının M3 ve M4 generasyonlarında agronomik ve kalite özellikleri yönünden değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, M3 generasyonuna ait 15 mutant hat ile kontrol genotipi ve tescilli Partow çeşidi ile karşılaştırılmış, M3 generasyonunda üstün performans sergileyen 8 hat seçilerek M4 generasyonunda yeniden değerlendirmeye alınmıştır. Denemeler, 2020 ve 2021 yıllarında tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüş ve bazı agronomik ve kalite özellikleri incelenmiştir. Her iki generasyonda da tüm özellikler bakımından hatlar ve genotipler arasında istatistiki açıdan önemli farklılıklar belirlenmiştir. Bitki boyu ve ilk bakla yüksekliği açısından kontrol genotiplerine göre daha yüksek ortalamalara sahip 2 hat (T25-2-4, T25-2-15) belirlenmiştir. Verim öğelerine göre T25-1-1, T25-2-4, 25-2-1 ve 100-2-24 hatları öne çıkmıştır. Tane verimi bakımından ise 75-3-1 ve 100-2-24 hatları her iki generasyonda da yüksek performans göstermiştir. Bazı hatlarda (75-3-1, 100-2-24) M4 generasyonunda kontrol genotipine ve Partow çeşidine kıyasla %9-20'ye varan verim artışı elde edilmiştir. Bu kapsamda 75-3-1, 100-2-24, T25-2-4 ve T25-2-15 hatları, verim, verim bileşenleri ve kalite özellikleri açısından gösterdikleri üstün performans nedeniyle ümitvar olarak bir sonraki generasyona aktarılmıştır. Elde edilen sonuçlar, gama ışını mutageninin maş fasulyesinde genetik çeşitliliği artırmada etkili bir yöntem olduğu ve bu teknikle geliştirilen hatların ıslah programlarında kullanılabilecek yüksek potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir.