Are all negotiated peace agreements final? Reconstructing and maintaining peace in Rwanda and Burundi

Ülke içi çatışmalar İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden itibaren artışa geçmiştir. Özellikle iç savaşları da kapsayan ülke içi çatışmaların sayısı Soğuk Savaş'ın son bulmasının ardından artmaya başlamıştır. Bu tür çatışmalar, özellikle Afrika, Asya ve Orta Doğu'da yoğun bir şekilde görülmektedir. Bu çatışmaları çözmek ve barışı yeniden tesis etmek, çatışan tarafların ve müzakere edilmiş, kapsamlı bir barış anlaşması üzerinde fikir birliğine varmak için tarafların müzakere masasına oturmasını sağlayan üçüncü tarafların önemli gayretlerini gerektirmektedir. Bununla beraber, müzakere edilmiş kapsamlı bir barış anlaşması, başarılı bir müzakere süreci anlamına gelmez. Bu tezin ana amacı; müzakere sürecinin, ülke içi bir çatışmaya hızlı çözüm getiren tek seferlik bir pazarlık olmadığını ve uzun soluklu, yıllar sürebilecek beş aşamalı – müzakere öncesi müzakereler, hazırlık, resmi müzakere, uygulama ve müzakere sonrası müzakereler – bir süreç olduğunu ortaya koymaktır. Bu çalışma, şu iki soruya yanıt vermeyi hedeflemektedir: Müzakere edilmiş tüm barış anlaşmaları nihai anlaşmalar mıdır? Ülke içi çatışmalara ilişkin başarılı müzakere süreçlerini etkileyen etmenler nelerdir? Bu sorulara yanıt verirken çalışma, özellikle 1990'larda önemli bir gelişme kaydetmiş olan müzakere kuramının kuramsal perspektifinden istifade etmektedir. Bu çalışmada üç farklı araştırma yöntemi kullanılmıştır: vaka incelemesi, süreç analizi ve keskin-set Nitel Karşılaştırmalı Analiz (csQCA). Ruanda ve Burundi, vaka incelemesi ve süreç analizlerine tutulan iki ana vakayı teşkil etmektedir. Buna ilaveten, Sahra-Altı Afrika'dan Burundi, Ruanda, Liberya, Sudan, Fildişi Sahili, Sierra Leone, Mozambik, Gine Bissau gibi sekiz farklı ülke csQCA analizi için kullanılmaktadır. Notre Dame Üniversitesi Uluslararası Barış Çalışmaları Kroc Enstitüsü, Uppsala Üniversitesi Barış ve Çatışma Araştırmaları Bölümü (UCDP) ve Edinburgh Üniversitesi gibi saygın araştırma kuruluşlarınca üretilen Barış Anlaşmaları Matrisi (PAM), UCDP Barış Anlaşmaları Veri Seti 19.1. Versiyon ve Barış Anlaşmaları Veri tabanı (PA-X) gibi veri setleri analiz için kullanılmıştır. Müzakere süresi, çatışma tırmanması, siyasi ve askeri iktidar paylaşımı, kadın/cinsiyet meseleleri hakkında hükümlerin anlaşmalara ilave edilmesi, müzakere öncesi anlaşmalar ve komşu ülkelerin sürece dahil olması gibi altı farklı bağımsız değişkenlerle ana ve alt hipotezler kurulmuş ve bunlar ampirik yöntemlerle test edilmiştir. Bu çalışmanın en önemli sonucu, müzakere süresinin, başarılı bir müzakere süreci için gerekli ve yeterli bir koşul olmasıdır. Müzakere süreci ne kadar uzun olursa müzakere sürecinin başarısı o derece artar. Ana değişkenlerin yanı sıra bu çalışma, uluslararası topluluğun ve kuruluşların müzakere süreçlerine tanıklığının, bölge dışından bir arabulucunun, arabulucunun ününün, müzakere sürecine sivil toplumun katılımının önemli olduğunu ileri sürmektedir.