Rusya ve Avrupa Birliği arasındaki doğal gaz ilişkileri: Asimetrik bir bağımlılık

Rusya ve Avrupa Birliği arasındaki doğal gaz ilişkisi, her iki tarafı da uzun vadede etkileyen önemli bir konudur. Rusya, enerji kaynakları ve doğal gaz rezervleri bakımından zengin olan taraf iken, AB ise sınırlı enerji kaynakları ve genişleme sürecinde artan enerji talebi nedeniyle bağımlı taraftır. Bu ikili ilişkinin bazı uzun vadeli ve kısa vadeli sonuçları olduğu gibi, doğal gaz diplomasisinde de bir derece bağımlılık analizi yapmayı gerektirmektedir. Rusya, AB ile doğal gaz ihracatına devam etmek ve hatta diğer komşu ülkeler dahil yeni rotalara doğal gaz ihraç etmek istemektedir. Öte yandan AB, Rusya'nın enerji politikaları karşısında güvenlik politikalarını güçlendirme eğilimindedir ve her zaman AB'nin gündeminde yer alan bu doğal gaz bağımlılığı azaltmayı amaçlamaktadır. Bir ülkenin kendi sınırlarındaki doğal gaz boru hatları sadece ülke içi tüketimi ilgilendirdiği için bir sorun teşkil etmez fakat sınırlar ötesi doğal gaz boru hatları için tüketici ülke ile ihraç eden ülke arasında düzenlenecek enerji diplomasisi gerektirir. Ayrıca, doğal gaz ticareti sadece birbiriyle ticaret yapan iki ülkeyi değil, komşu ülkeleri ve Ukrayna, Türkiye gibi transit ülkeleri de ilgilendirmektedir. Bu değişkenler ortaya çıktıkça, tarafların birbirlerine karşı uyguladıkları (bu tezde Rusya ile AB ülkeleri arasında ele alınacak) enerji politikaları incelenmelidir. Bu argümanlar, ikisi arasındaki ilişkinin yapısı ve açıklaması için uygun bir uluslararası ilişkiler teorisi ile desteklenmelidir. Politik ekonomide çok söz edilen karşılıklı bağımlılık ilişkisi, Rusya ile AB arasındaki doğal gaz ilişkisinde açıkça görülmektedir. İki tarafın birbirine bağımlılığı, iki tarafın birbirlerinin çıkarları doğrultusunda hareket ettiği anlamına gelir. Bununla birlikte, adından da anlaşılacağı gibi, iki tarafın birbirine bağlı olması, ancak üstün bir devletin varlığı varsa, bu ilişki asimetrik bir bağımlılık olarak açıklanabilir. Bu tezde, Rusya-AB doğal gaz ilişkilerinin asimetrik olarak birbirine bağımlı olduğu öne sürülmektedir ki, burada daha az bağımlı olan aktör (Rusya), bağımlılık ilişkisini daha bağımlı olan aktör veya AB'den kaynaklanan bir konuyu tehlikeye sokmada güç kaynağı olarak sıklıkla kullanmaktadır. Neo-klasik gerçekçiliğe vurgu, uluslararası ilişkilerde güvenliği ve politikayı ön planda tutmak ve Rusya'nın AB'ye yönelik dış doğal gaz politikasını etkileyen bir iç düzey değişkeninin (Gazprom) varlığından söz edilmektedir. Rusya-AB doğal gaz politikalarını analiz ettikten sonra varılacak nihai sonuç şöyledir: Rusya ile AB arasında doğal gaz ilişkisi açısından asimetrik bir karşılıklı bağımlılık olması mümkündür ve bu bağımlılık, ikisi arasında alternatif projeler olmadığı sürece uzun vadede devam edecektir. Anahtar kelimeler: Doğal Gaz, Rusya, Avrupa Birliği, Neoklasik Realizm, Asimetrik Karşılıklı Bağımlılık, Gazprom