Necati Cumalı’nın “susuz yaz” adlı öykü kitabının söz varlığı üzerine bir inceleme

Dil; bir toplumun kültürel kimliğini, düşünce yapısını ve yaşam biçimini yansıtan temel iletişim aracıdır. Dilin zenginliğini belirleyen başlıca unsur ise söz varlığıdır. Söz varlığı, bir milletin maddi ve manevi değerlerini, tarihsel birikimini ve kültürel özelliklerini gelecek kuşaklara aktaran bir göstergedir. Bu bağlamda edebî eserler, estetik bir anlatım aracı olmanın ötesinde dilin ifade gücünü ve anlatım çeşitliliğini ortaya koyan temel kaynaklardır. Bu çalışmada; Necati Cumalı’nın “Susuz Yaz” adlı eseri, söz varlığı açısından incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı; eserde yer alan söz varlığı unsurlarını (argo, mahallî sözcükler, kalıp sözler, terimler, ikilemeler, atasözleri, yabancı kökenli sözcükler ve deyimler) belirleyerek bu unsurların eserin dil ve anlatımına katkılarını ortaya koymaktır. Çalışmada, literatür taraması ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda eser detaylı bir incelemeye tabi tutulmuştur. Metinde yer alan söz varlığı unsurları tespit edilmiş; bu unsurlar, öncelikle Türk Dil Kurumu (TDK) kaynakları olmak üzere çeşitli eserlerden yararlanarak anlam, işlev ve kullanım nitelikleri açısından sınıflandırılıp değerlendirilmiştir. Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmanın problemi, amacı, önemi, yöntemi, kapsamı ve sınırlılıkları açıklanmıştır. İkinci bölümde, eserde yer alan söz varlığı unsurlarını tespit etmeye yönelik literatür taramasına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde; yazarın yaşamı, edebî kişiliği ve “Susuz Yaz” kitabında yer alan on bir öykünün özetine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, araştırma bulguları ve bunlara ilişkin tartışmalar, beşinci bölümde ise sonuç ve öneriler yer almaktadır. Araştırma sonucunda, “Susuz Yaz” adlı eserin söz varlığı açısından zengin bir eser olduğu tespiti yapılmıştır. Deyimlerin, ikilemelerin, argo ve mahallî sözcüklerin karakterlerin diliyle ve eserin toplumsal dokusuyla uyumlu biçimde kullanıldığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Necati Cumalı’nın Türkçeyi doğal, etkili ve bilinçli bir biçimde kullandığını; yerel kültür unsurlarını da dilin olanaklarıyla bütünleştirdiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Türkçenin söz varlığı üzerine yapılan araştırmalara ve edebî metinlerin dil ç