Neoliberal dönemde emek mücadelesinde beyaz yakalı ve mavi yakalı işçiler: Birleşik metal iş – emis toplu sözleşme süreci örneği

Bu çalışmada, neoliberal dönemde beyaz yakalı ve mavi yakalıların emek mücadeleleri, direniş stratejileri ve aralarındaki dayanışma dinamikleri incelenmektedir. Birleşik Metal İşçileri Sendikası ve Elektromekanik Metal İşverenleri Sendikası arasındaki 2016-2018 dönemi toplu sözleşme süreci örnek olay olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında, 23 mavi yakalı ve 15 beyaz yakalı katılımcıyla derinlemesine görüşme yapılmıştır. Beyaz ve mavi yakalıların toplu sözleşme sürecindeki deneyimlerine ve değerlendirmelerine yer verilmiş, grev oylamasının sonuçları analiz edilmiştir. Beyaz yakalıların profesyonel kesimi, denetim işlevini üstlendikleri ara bir konumda yer almakta ve günümüzün iş dünyasının normlarını yeniden üretmektedirler. Bu açıdan beyaz ve mavi yakalıların emek süreçleri önemli ölçüde farklılaşmakta ve bu durum mücadele kapasitelerini etkilemektedir. Performansa dayalı ödül ve teşvik sistemlerine tabi olan beyaz yakalıların mücadeleleri çoğu durumda bireysel direnişlerle sürdürülmektedir. Mavi yakalılar gibi kolektif hareket etmemekte, onlarla beraber ortak bir mücadele örememektedirler. Yeni yönetim teknikleri beyaz ve mavi yakalılar arasındaki dayanışmayı sınırlamaktadır. Ancak çalışmamıza konu olan grev oylaması gibi bazı durumlarda ise dayanışma örtük olarak sergilenebilmektedir. İşyerindeki sosyal ağlar üzerinden temellenen dayanışma kültürü beyaz yakalıların grevi desteklemesinde etken olmaktadır. Buna karşın greve gidilmesinde zarar görüleceğinin düşünülmesi, mavi yakalıların görece iyi koşullarda çalışması, süreç hakkında bilgi eksikliği beyaz yakalıların dayanışma göstermesini engelleyebilmektedir. Bu süreçteki deneyim, verilen emek mücadelesinin kazanım veya kayıp olarak okunmasına neden olmakta, mücadelenin öznelerini dönüştürmektedir. Anahtar Kelimeler: Mavi yaka, Beyaz yaka, İşçi Sınıfı, Emek Mücadelesi, Direniş, Dayanışma, Grev, Toplu Sözleşme.