Lüks tüketimin yeni lokomotifleri: Sosyal medya, kaygı ve benlik

Sosyal medya, günümüz yaşam tarzının ayrılmaz ve modern kültürün yaygın bir parçası haline geldi. Üstelik yalnızca kullanıcıların tüketim davranışlarını dönüştürme potansiyeline sahip olmakla kalmayıp aynı zamanda ruh sağlığını da etkileyebilmektedir. İncelenen literatür, sosyal medya kullanımı ile psikolojik rahatsızlık arasındaki ilişkiye dair önceki çalışmaların bulgularının çelişkili olduğunu ortaya koydu (Seabrook vd., 2016). Konuya ilişkin yapılmış olan literatür taramasında sosyal medya ile lüks tüketim arasındaki ilişkide psikolojik rahatsızlık etkilerini göz önüne alan bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışma, sosyal medya kullanımı ile kaygı arasındaki ilişkiye ilişkin literatürde var olan çelişkili bulguları incelemeyi amaçlamaktadır; daha da önemlisi, sosyal medya kullanımının lüks tüketim eğilimi üzerindeki dolaylı etkilerine ve sosyal medya kullanımının lüks tüketim eğilimi üzerindeki dolaylı koşullu etkisinin gerçek ideal benlik tutarsızlığına göre değişip değişmediğine odaklanmaktadır. Bu odakla, araştırma modelini test etmek için gereken verileri toplamak amacıyla olarak çevrimiçi bir anket kullanılmıştır. Bu çalışmada elde edilen Türkiye'deki istatistiksel popülasyondan toplam 488 örnek IBM SPSS Statistics 25 yazılımı ve SPSS PROCESS makro modeli (Hayes, 2017) kullanılarak analiz edilmiştir. Moderasyonlu aracılık analizi modeli 7 Hayes'in süreci makro sonuçları, sosyal ağ siteleri ve psikolojik rahatsızlık pozitif ilişkili olduğunu ve yoğun sosyal medya kullanımının daha fazla kaygıya yol açtığını göstermiştir. Ek olarak, sonuçlar sosyal medya kullanımının kaygıyı tetikleyerek sosyal medya kullanıcılarının lüks tüketim eğilimini hem doğrudan hem de dolaylı olarak etkilediğini göstermiştir. Sonuç olarak, moderasyon analizi gerçek-ideal benlik uyumsuzluğunun sosyal medya kullanımının kaygı üzerindeki etkilerini modere etmediğini ve sosyal medya kullanımının kullanıcıların lüks mal tüketme eğilimi üzerindeki etkilerinin gerçek-ideal benlik uyumsuzluğunun düzeyine ve büyüklüğüne göre değişmediğini göstermiştir. Bu çalışma, sosyal medya kullanımının ruh sağlığı ve lüks tüketim üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Çalışma, bulguların, teorik ve pratik çıkarımların ve gelecekteki çalışmalar için önerilerin tartışılmasıyla sona ermektedir. Anahtar kelimeler: Sosyal medya, Öz-tutarsızlık, Kaygı, Lüks tüketim