Ni, Pd N-heterosiklik karben kompleksleri ve özellikleri

N-Heterosiklik Karbenler 40 yılı aşkın bir süredir araştırılmalarınana rağmen, ancak son yıllarda gelişim gösterebilmiştir. NHC lerin dikkat çeken en önemli özellikleri kararlı olmaları, ekonomik olmaları ve çeşitli ligandların homojen katalitik reaksiyonlarda geniş bir uygulama alanı olmasıdır. İlk kararlı NHC lerin varlığı Wanzlick ve arkadaşları tarafından1960 ların başında bulunmuş, daha sonra Wanzlick ve Öfele 1970 lerde bu çalışmadan bağımsız olarak geçiş metal komplekslerine koordine olmuş NHC ligandlarını geliştirmişlerdir. Ni-NHC kompleksleri Pd, Ru, Rh gibi diğer metal NHC komplekslerine nazaran daha az çalışılmış olmalarının yanında, ekonomik olmaları, nispeten daha kolay bulunabilmeleri ve çevre dostu olmaları sebebiyle son 10 yılda hızla gelişen bir araştırma konusu olmuşlardır. Bu konuda çok çeşitli yapısal dizayna sahip yeni kompleksler çalışılmıştır. Ni etkisinin' 1950 lerin ortasında Ziegler ve Holzkamp tarafından keşfedilmesiyle bu konudaki araştırmalarda ve Ni komplekslerinin katalizinde patlama yaşanmasına vesile olmuştur. En eski çalışma Wilke ve arkadaşları tarafından Ni(0) kompleksleri özellikle de [Ni(cod)2] ve [Ni(C2H4)3] gibi alkenlerle ilgili olan kompleksleri ve bunların fosfin türevleri üzerine uygulanarak yapılmıştır. Bu çalışmada öncelikle fonksiyonel özelliğe sahip N-heterosiklik karben öncülleri sentezlenerek, palladyum ve nikel bileşikleriyle etkileştirilip NHC komplekslerini hazırlandı ve elde edilen komplekslerin C-C, C-heteroatom bağ oluşumu tepkimelerindeki katalitik aktiviteleri incelendi. Tez kapsamında sentezlenen karben öncülleri (LHX) ve komplekslerinin karakterizasyonları 1H NMR, 13C NMR, elementel analiz teknikleri ile yapıldı. Elde edilen sonuçlar beş başlık altında toplandı. 1) N-Sübstitüye benzimidazol ve N-Sübstitüye 5,6-dimetilbenzimidazol tuzları (1a-1l) sentezlendi. Sentezlenen bileşiklerin yapıları spektroskopik yöntemlerle aydınlatıldı. 2) Elde edilen yeni benzimidazolyum tuzları piridinli ortamda PdCl2 ile etkileştirilerek karşılık gelen Pd-PEPPSİ tür N-Heterosiklik Karben kompleksleri (2a-2l) sentezlendi ve yapıları spektroskopik yöntemlerle aydınlatıldı. 3) Elde edilen yeni benzimidazolyum tuzları Ni(Cp)2 ile etkileştirilerek karşılık gelen Ni-NHC kompleks bileşikleri (3a-3l) sentezlendi ve yapıları spektroskopik yöntemlerle aydınlatıldı. 4) Sentezlenen Pd-PEPSİ NHC komplekslerinin (2a-2l) Suzuki-Miyaura ve Heck C-C çapraz eşleşme reaksiyonlarındaki katalitik aktiviteleri incelendi. 5) Sentezlenen Ni-NHC komplekslerinin (3a-3l) Suzuki-Miyaura, Borilasyon ve Kumada–Tamao–Corriu reaksiyonlarındaki katalitik aktiviteleri incelendi. ANAHTAR KELİMELER: N-Heterosiklik Karben, karben, Suzuki-Miyaura, Heck, Borilasyon, Kumada–Tamao–Corriu